Το καλώδιο ανεβάζει ξανά την ένταση στο Αιγαίο

ΑΘΗΝΑ. Σε πεδίο νέας ελληνοτουρκικής δοκιμασίας εξελίσσεται η επανεκκίνηση των ερευνών για το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), καθώς Αθήνα και Άγκυρα διατυπώνουν πλέον δημόσια ασύμβατες θέσεις για το καθεστώς των εργασιών ανατολικά της Κάσου.

Το ζήτημα συζητήθηκε στη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ της Πέμπτης, μαζί με την έξοδο του τουρκικού ερευνητικού Oruç Reis στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας πρέπει να συντονίζονται προηγουμένως με την Τουρκία και δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένες» εργασίες. 

Η ελληνική κυβέρνηση απαντά κατηγορηματικά ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια και ότι το έργο θα προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό. Η διαφορά δεν είναι λεκτική: αφορά θαλάσσια περιοχή στην οποία είχε σημειωθεί ήδη η σοβαρή κρίση της Κάσου το καλοκαίρι του 2024. 

Τότε, όταν το ιταλικό Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες για το καλώδιο, η Τουρκία είχε αναπτύξει πολεμικά πλοία έξω από τα ελληνικά χωρικά ύδατα μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Ακολούθησε ελληνική στρατιωτική παρουσία, με φρεγάτα και άλλες μονάδες, πριν η ένταση αποκλιμακωθεί μέσω διπλωματικών επαφών. 

Η επιστροφή στη θάλασσα

Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η επανέναρξη των ερευνών βυθού. Τον Αύγουστο υπογράφηκε, παρουσία του πρωθυπουργού, η συμφωνία εισόδου της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία GSI, καθώς και η συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις νέες θαλάσσιες έρευνες. Η κυβέρνηση χαρακτήρισε πρώτη προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών του πυθμένα. 

Οι προετοιμασίες αποκτούν αναπόφευκτα και στρατιωτική διάσταση, καθώς το ενδεχόμενο επανάληψης του σκηνικού του 2024 έχει εξεταστεί από την Αθήνα. Ωστόσο, μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής 2 Οκτωβρίου δεν προκύπτει από αξιόπιστη δημόσια πηγή ότι Ελλάδα και Τουρκία έχουν θέσει συνολικά τις Ένοπλες Δυνάμεις τους σε επιφυλακή ούτε ότι έχουν ήδη αναπτυχθεί ελληνικά και τουρκικά πολεμικά πλοία στην περιοχή της Κάσου λόγω του GSI.

Αυτό είναι και το όριο ανάμεσα στην πραγματική είδηση και στην εκτίμηση περί επικείμενου «θερμού επεισοδίου».

Το Oruç Reis και η τουρκική κίνηση

Την ίδια στιγμή, πάντως, το Oruç Reis έχει επιστρέψει στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τουρκική NAVTEX 0953/26 αφορά έρευνες για τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου από την Τουρκία προς τα Κατεχόμενα και όχι εργασίες στην Κάσο. Το ερευνητικό συνοδεύεται από τα Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici. Τουρκικά μέσα συνδέουν πολιτικά την αποστολή του με την αντιπαράθεση για τον GSI, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι αποτελεί στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του καλωδίου. 

Τουρκική φρεγάτα TCG Göksu Credit: U.S. Navy / Amanda S. Kitchner – Public Domain.

Έτσι, το πραγματικό σημείο συναγερμού δεν έχει φτάσει ακόμη. Θα είναι η έκδοση της NAVTEX για τις νέες έρευνες, η έξοδος του ερευνητικού πλοίου και, κυρίως, η αντίδραση της Άγκυρας όταν αυτό κινηθεί προς την περιοχή ανατολικά της Κάσου.

Εκεί θα φανεί εάν η σημερινή σύγκρουση δηλώσεων θα παραμείνει διπλωματική ή εάν τα δύο κράτη θα βρεθούν ξανά αντιμέτωπα επί του πεδίου — αυτή τη φορά γύρω από ένα έργο στο οποίο η γαλλική συμμετοχή είναι πολύ ισχυρότερη από ό,τι το 2024.