Από τη βροχή του Ιονίου στην άμμο της Αμμοχώστου – Η «Σονάτα» του Ευριπίδη Κλεόπα στην Κέρκυρα

ΚΕΡΚΥΡΑ. Από τη βροχή και την υγρασία του Ιονίου έως τη ζεστή άμμο της Αμμοχώστου απλώνεται ο λογοτεχνικός χάρτης του νέου βιβλίου του Ευριπίδη Κλεόπα, «Σονάτα για βροχή και άμμο – Διάπλους απ’ το Ιόνιο ως τις ακτές της Αμμοχώστου», που παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου στο προαύλιο του Bella Venezia.

Την εκδήλωση διοργάνωσαν οι Εκδόσεις Ποταμός, το βιβλιοπωλείο ΠΛΟΥΣ και η Ένωση Κυπρίων Κέρκυρας «Ο Ευαγόρας». Το βιβλίο παρουσίασαν ο ποιητής Σωτήρης Τριβιζάς και η δημοσιογράφος Κατερίνα Κατσαρού, ενώ τη συζήτηση συντόνισε η Αλίκη Κατσαρού.

Η Κέρκυρα δεν επιλέχθηκε απλώς ως ένας ακόμη σταθμός παρουσίασης. Βρίσκεται μέσα στο ίδιο το υλικό του βιβλίου. Ο υπότιτλος, άλλωστε, δηλώνει εξαρχής τη διαδρομή: από το Ιόνιο στην Αμμόχωστο. Ο ίδιος ο Κλεόπας έχει εξηγήσει ότι η «βροχή» παραπέμπει στην υγρασία και το κλίμα του Ιονίου και η «άμμος» στις χρυσές ακτές της Κύπρου.

Μικρές ιστορίες μέσα στη μεγάλη Ιστορία

Η «Σονάτα» δεν είναι μυθιστόρημα με τη συμβατική έννοια. Στις 216 σελίδες της έκδοσης συγκεντρώνονται περισσότερες από σαράντα αφηγήσεις, μικρές και μεγαλύτερες, που κινούνται ανάμεσα στην αυτοβιογραφία, την οικογενειακή προφορική παράδοση, την ιστορική μνήμη και το προσωπικό στιγμιότυπο. Το βιβλίο κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2026 από τις Εκδόσεις Ποταμός.

Ο συγγραφέας αντιμετωπίζει τις αφηγήσεις του περίπου σαν παλιές φωτογραφίες: κρατούν ένα πρόσωπο, έναν τόπο, μια στιγμή, αλλά αφήνουν στον αναγνώστη να αναζητήσει όσα υπάρχουν έξω από το κάδρο. Κεντρικός άξονας είναι ο χρόνος και ο τρόπος με τον οποίο η ιδιωτική μνήμη συναντά την Ιστορία.

Χαρακτηριστικό είναι το επεισόδιο με τον Ιωάννη Καποδίστρια και τον πρόγονο του συγγραφέα, Παναγή Αγγελάτο. Ο Κλεόπας αναφέρεται σε αλληλογραφία τους την εποχή κατά την οποία ο Καποδίστριας βρισκόταν στο κέντρο της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Δίπλα στα μεγάλα γεγονότα της εποχής χωρά έτσι μια απολύτως ανθρώπινη λεπτομέρεια: η παράκληση του Καποδίστρια προς τον Αγγελάτο στην Κύπρο να του στείλει κυπριακό κρασί και παστά αμπελοπούλια.

Ακριβώς αυτή η συνύπαρξη του μεγάλου και του μικρού αποτελεί ένα από τα νήματα που διατρέχουν το βιβλίο.

Οι γιαγιάδες, τα καντούνια και η Αμμόχωστος

Στις σελίδες περνούν πρόσωπα της οικογένειας, ιστορίες που έφτασαν στον συγγραφέα από προηγούμενες γενιές, η Κύπρος και η Κέρκυρα, αλλά και μορφές της πολιτικής, των γραμμάτων και του θεάτρου.

Οι τίτλοι των αφηγημάτων αποκαλύπτουν αυτή την πολυφωνία: «Η γιαγιά της Κέρκυρας», «Από το Ιόνιο στην Αμμόχωστο», «Παναγής Αγγελάτος», «Στο περιθώριο της ιστορίας», «Κορφιάτικες Ιστορίες μικρού μήκους», «Ακρωτήριο Δράστης», «Κιτρινισμένες φωτογραφίες», «Σκιές στα καντούνια», αλλά και ιστορίες με τον Ηλία Λογοθέτη, τον Γιώργο Αρμένη και τη Ζωή Λάσκαρη.

Έτσι, η γεωγραφία του βιβλίου είναι ταυτόχρονα πραγματική και συναισθηματική. Το Ιόνιο και η Κύπρος δεν λειτουργούν απλώς ως δύο άκρα μιας θαλάσσιας διαδρομής. Είναι δύο τόποι καταγωγής και μνήμης που ενώνονται μέσα από οικογενειακές αφηγήσεις.

Και ίσως γι’ αυτό η παρουσίαση στην Κέρκυρα είχε μια ιδιαίτερη σημασία: η «Σονάτα για βροχή και άμμο» επέστρεψε σε έναν από τους τόπους από τους οποίους ξεκινά η ίδια της η αφήγηση.

Ένας διάπλους όπου η απόσταση από τα κερκυραϊκά καντούνια έως την Αμμόχωστο δεν μετριέται τόσο σε ναυτικά μίλια όσο σε γενιές, πρόσωπα, οικογενειακές ιστορίες και μνήμες που αρνούνται να χαθούν.