Βαθαίνει και επεκτείνεται, δεν αποκλιμακώνεται η σύγκρουση

ΑΘΗΝΑ. Τα διεθνή πρακτορεία δίνουν σήμερα ιδιαίτερη έμφαση στις συνέπειες του πολέμου στον Κόλπο, περιγράφοντας μια κατάσταση που ήδη επηρεάζει βαθιά την παγκόσμια οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη γεωπολιτική ισορροπία. Η μερική διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, με αυξήσεις τιμών και φόβους για ελλείψεις, ενώ διεθνείς οργανισμοί αναγκάζονται να αποδεσμεύσουν στρατηγικά αποθέματα για να περιορίσουν τις πιέσεις. Παράλληλα, διαταράσσονται κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες, από τα καύσιμα έως τα φαρμακευτικά προϊόντα, και εντείνονται οι ανησυχίες για μια ευρύτερη κρίση που θα μπορούσε να επηρεάσει την παγκόσμια ανάπτυξη. Ορισμένες αναλύσεις, κυρίως από το Reuters, φτάνουν στο σημείο να θέτουν υπό αμφισβήτηση ακόμη και τη σταθερότητα του συστήματος του πετροδολαρίου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κίνδυνος γενίκευσης της σύγκρουσης θεωρείται ιδιαίτερα αυξημένος. Επιθέσεις που αποδίδονται στο Ιράν σε στόχους στον Κόλπο, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη στρατιωτική κινητοποίηση των Ηνωμένων Πολιτειών, δημιουργούν συνθήκες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άμεση εμπλοκή και άλλων χωρών, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Την ίδια στιγμή, το διπλωματικό πεδίο εμφανίζεται συγκεχυμένο και ασταθές. Η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι επιδιώκει μια συμφωνία αποκλιμάκωσης και παρουσιάζει σχέδια διαπραγμάτευσης, όμως η Τεχεράνη απορρίπτει τις πρωτοβουλίες αυτές, αμφισβητώντας ακόμη και την ύπαρξη ουσιαστικού διαλόγου. Παρά ταύτα, συνεχίζονται παρασκηνιακές επαφές μέσω τρίτων χωρών, γεγονός που δείχνει ότι τα κανάλια επικοινωνίας δεν έχουν κλείσει πλήρως, χωρίς όμως να υπάρχει μέχρι στιγμής κάποιο απτό αποτέλεσμα.

Στο στρατιωτικό επίπεδο, η εικόνα παραμένει δυναμική και επικίνδυνη, με συνεχιζόμενα πλήγματα και από τις δύο πλευρές. Το Ισραήλ φέρεται να πλήττει στόχους εντός ιρανικού εδάφους, ενώ το Ιράν απαντά με επιθέσεις όχι μόνο προς το Ισραήλ αλλά και προς αμερικανικές θέσεις και υποδομές στην ευρύτερη περιοχή. Η γεωγραφική επέκταση των επιθέσεων σε κράτη του Κόλπου ενισχύει την αίσθηση ότι η σύγκρουση ξεπερνά πλέον τα αρχικά της όρια.

Με βάση όσα μεταδίδουν τα διεθνή πρακτορεία και τις μέχρι τώρα δηλώσεις της Τεχεράνης, η κατηγορία «φιλικά» ή «μη εχθρικά» πλοία δεν ορίζεται με σαφή και τυπικό τρόπο, αλλά εξαρτάται κυρίως από τη στάση της κάθε χώρας απέναντι στη σύγκρουση. Το Ιράν έχει διαμηνύσει ότι επιτρέπει τη διέλευση πλοίων χωρών που δεν συμμετέχουν στρατιωτικά ή δεν στηρίζουν ενεργά τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, όμως η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου είναι ρευστή και σε μεγάλο βαθμό πολιτική.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, τα πράγματα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρα. Η Ελλάδα είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θεωρείται σύμμαχος της Δύσης, γεγονός που τυπικά θα μπορούσε να την εντάξει στις «μη ουδέτερες» χώρες. Ωστόσο, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ένδειξη ότι ελληνόκτητα ή ελληνικής σημαίας πλοία στοχοποιούνται συστηματικά ως «εχθρικά». Αντίθετα, η διεθνής ναυτιλιακή πρακτική δείχνει ότι η ασφάλεια κρίνεται περισσότερο κατά περίπτωση: σημαία, φορτίο, προορισμός, ασφαλιστική κάλυψη και—κυρίως—το αν ένα πλοίο συνδέεται άμεσα με στρατιωτικές ή ενεργειακές ροές που θεωρούνται κρίσιμες.