Εκπρόσωποι της Κέρκυρας ή του έθνους;

Η πρωτοβουλία βουλευτή να συντάξει τροπολογία για τον αποχαρακτηρισμό του άλσους Γαρίτσας στην Κέρκυρα επαναφέρει ένα ουσιώδες ερώτημα: υπό ποιες προϋποθέσεις η παραγωγή νομοθετικού έργου με τοπικές αφορμές μπορεί να συνιστά καταξίωση —και όχι εκτροπή— του κοινοβουλευτισμού.

Σε ένα σύστημα όπου η κυβερνητική πλειοψηφία, ενισχυμένη στο όνομα της διακυβερνησιμότητας, συχνά προδιαγράφει το αποτέλεσμα, η Βουλή κινδυνεύει να περιοριστεί σε ρόλο επικύρωσης των αποφάσεων της εκτελεστικής εξουσίας. Η παρέμβαση βουλευτή, ιδίως σε ένα τοπικό ζήτημα, διαρρηγνύει αυτή τη βεβαιότητα. Εισάγει την ανάγκη πειθούς, διαλόγου και σύνθεσης — δηλαδή τα ουσιώδη στοιχεία του κοινοβουλευτισμού.

Το Σύνταγμα ορίζει ότι οι βουλευτές είναι εκπρόσωποι του έθνους, όχι των εκλογικών τους περιφερειών. Κι όμως, η πολιτική πράξη συχνά τους επαναφέρει στο τοπικό. Το ζητούμενο δεν είναι να αρνηθούν αυτή τη σχέση, αλλά να τη μετασχηματίσουν: να αναδεικνύουν το τοπικό ως αφορμή για κανόνες με γενική ισχύ.

Η υπόθεση του άλσους Γαρίτσας δεν αφορά μόνο ένα πεδίο και μόνον. Αγγίζει την έννοια της προστασίας των κοινόχρηστων χώρων, την ασφάλεια δικαίου, τα όρια της νομοθετικής παρέμβασης. Αν η τροπολογία επιχειρεί να επιλύσει μια συγκεκριμένη περίπτωση με όρους εξαίρεσης, τότε υπονομεύει τον κανόνα. Αν, αντίθετα, συμβάλλει στη σαφήνεια και τη γενίκευση των κανόνων, τότε το τοπικό γίνεται όχημα θεσμικής ενίσχυσης.

Σε μια εποχή καχυποψίας και θεσμικής φθοράς, η νομοθέτηση με τοπικές αφορμές δεν είναι εκ των προτέρων προβληματική. Μπορεί να αποδειχθεί, υπό όρους, ένδειξη ζωντανής δημοκρατίας. Το κριτήριο είναι απλό αλλά απαιτητικό: υπηρετεί το γενικό ή εξυπηρετεί το ειδικό;

Εκεί θα κριθεί αν πρόκειται για πρόβλημα νομοθέτησης — ή για μια σπάνια στιγμή καταξίωσης του κοινοβουλευτισμού.