«Μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου»
Υπάρχει μια στιγμή, δύσκολα ανιχνεύσιμη αλλά καθοριστική, όπου η τελετή παύει να είναι κιβωτός νοήματος και αυτονομείται.
Ο Ιησούς Χριστός, εισερχόμενος στον Ναό της Ιερουσαλήμ, ανατρέπει τα τραπέζια των αργυραμοιβών και εκδιώκει τους εμπόρους, καταγγέλλοντας τη μετατροπή του ιερού σε «σπήλαιο ληστών», όπως διασώζεται στο Κατά Ματθαίον και «οίκο εμπορίου» στο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο. Δεν πρόκειται μόνον για μια ηθική καταγγελία. Είναι η βίαιη ανάδειξη μιας ήδη συντελεσμένης μετατόπισης, όταν ο χώρος της τελετής έχει καταληφθεί από τη λογική της συναλλαγής, η επαναφορά του νοήματος δεν μπορεί παρά να γίνει η αφορμή και το προϊόν της ρήξης.
Υπάρχει μια στιγμή, δύσκολα ανιχνεύσιμη αλλά καθοριστική, όπου η τελετή παύει να είναι κιβωτός νοήματος και αυτονομείται. Δεν είναι μια βίαιη τομή, είναι μάλλον μια αργή, σχεδόν ανεπαίσθητη μετατόπιση, κατά την οποία το περιεχόμενο αποσύρεται χωρίς να καταρρέει η μορφή. Αντιθέτως, η μορφή επιμένει, επαναλαμβάνεται, τελειοποιείται και τελικά αρχίζει να ζει από μόνη της.
Αν άλλοτε το περιεχόμενο γεννούσε την τελετή, τώρα η τελετή προηγείται και το περιεχόμενο προσαρμόζεται εκ των υστέρων, ώστε να ταιριάξει στη μορφή που έχει ήδη καθιερωθεί. Δεν απαιτεί πλέον την συμμετοχή με όρους κατανόησης, αλλά την παρουσία με όρους εμπειρίας.
Αυτή η αυτονομία, ωστόσο, δεν είναι ουδέτερη. Υπακούει στους νόμους της αγοράς. Δεν πρόκειται για απλή αλλοίωση, αλλά για μια βαθύτερη μετατόπιση του τρόπου με τον οποίο συγκροτείται η κοινότητα. Εκεί όπου άλλοτε η τελετή συνέδεε το παρόν με το παρελθόν (σ.σ. την παράδοση) και άνοιγε έναν ορίζοντα νοήματος, σήμερα συχνά λειτουργεί ως αυτάρκης και αυτάρεσκη στιγμή, που αντλεί την αξία της από τον εαυτό της.
Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν η τελετή έχει χάσει το περιεχόμενό της, αλλά αν μπορεί ακόμη να το ανακτήσει χωρίς να απωλέσει την απήχηση που της εξασφαλίζει η αγορά. Διότι όσο η μορφή επιβιώνει και πολλαπλασιάζεται, τόσο περισσότερο απομακρύνεται από την κιβωτό για τις ανάγκες της οποίας κάποτε γεννήθηκε. Και όσο περισσότερο απομακρύνεται, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να επιστρέψει — όχι επειδή δεν υπάρχει δρόμος, αλλά επειδή η ίδια η διαδρομή έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
