Ο μίτος της εξόδου από τον κερκυραϊκό λαβύρινθο

Στην Κέρκυρα το πρόβλημα δεν είναι ο τουρισμός αλλά ότι έχουμε περισσότερο τουρισμό απ’ όσο αντέχει η υποδομή και λιγότερη πολιτική απ’ όση απαιτεί η συγκυρία. Δρόμοι, δίκτυα ύδρευσης, απορρίμματα και δημόσιοι χώροι πιέζονται σε βαθμό που υπονομεύεται η ίδια η εμπειρία του επισκέπτη και, κυρίως, η καθημερινότητα του κατοίκου. Αν συνεχίσουμε έτσι, δεν θα εξαντλήσουμε απλώς ένα «μοντέλο», θα φθείρουμε ανεπανόρθωτα τον ίδιο τον τόπο. 

Πρώτη προϋπόθεση είναι η αποκατάσταση και η ανθεκτικότητα των υποδομών. Η χρηματοδότηση δεν μπορεί να επαφίεται σε αποσπασματικές λύσεις. Χρειάζεται σταθερή ροή πόρων που να συνδέεται με τη χρήση του τόπου. Ένα λογικό τέλος διαμονής, ενσωματωμένο στους μηχανισμούς είσπραξης του ελληνικού κράτους (ΑΑΔΕ) και αποδιδόμενο αυτοματοποιημένα (νόμος) στην τοπική αυτοδιοίκηση. Όταν κάθε διανυκτέρευση συνεισφέρει στο νερό που καταναλώνει, στα απορρίμματα που παράγει και στους δρόμους που χρησιμοποιεί, τότε για πρώτη φορά το σύστημα πλησιάζει την πραγματικότητα.

Δεύτερη προϋπόθεση είναι η ενεργή διαχείριση της ζήτησης. Ο υπερτουρισμός, έστω και εποχικός, δεν είναι φυσικό φαινόμενο, είναι αποτέλεσμα απουσίας κανόνων. Και διορθώνεται μόνο με κανόνες. Εποχική διαφοροποίηση τελών, ανώτατα όρια σε ζώνες κορεσμού, ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και κίνητρα για επιμήκυνση της περιόδου δεν αποτελούν ιδεολογικές εμμονές, αλλά εργαλεία στοιχειώδους διακυβέρνησης. Παράλληλα, η συνεργασία με πλατφόρμες όπως Airbnb και Booking.com για διαβίβαση δεδομένων και παρακράτηση τελών μεταφέρει το βάρος της συμμόρφωσης εκεί όπου πραγματικά υπάρχει ισχύς. Δεν είναι δυνατόν η τοπική κοινωνία να μετρά τις ζημιές και οι ενδιάμεσοι να μετρούν τα κέρδη.

Τρίτη προϋπόθεση είναι μια οικονομία που να στηρίζει και να στηρίζεται από τον ντόπιο πληθυσμό. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο: η αξία παράγεται εδώ, αλλά σε μεγάλο βαθμό διαφεύγει αλλού. Αν δεν αντιστραφεί αυτή η τάση, ο τόπος θα μετατραπεί σε πλούσιο σκηνικό ενδεών κατοίκων. Η σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή (σ.σ. άρα επιβάλλεται η τοπική παραγωγική ανασυγκρότηση), τις μικρές επιχειρήσεις και την εργασία με αξιοπρεπείς όρους δεν είναι ρομαντισμός, είναι όρος επιβίωσης. Το ίδιο και η προστασία της κατοικίας από την ανεξέλεγκτη τουριστικοποίηση. 

Μίτος υπάρχει ενώ ο μινώταυρος είμαστε εμείς οι ίδιοι...