Η οργή δεν είναι Δικαιοσύνη
Η οργή για τον θάνατο του σκύλου είναι εύλογη. Όταν όμως συναντά τη δυσπιστία προς τη Δικαιοσύνη, κινδυνεύει να μετατρέψει τα social media σε δικαστήριο και την αγανάκτηση σε δημόσιο λιντσάρισμα.
Το βίντεο από τους Αυλιώτες είναι σκληρό. Ένας σκύλος βρίσκεται ξαπλωμένος στον δρόμο, ένα αυτοκίνητο πλησιάζει, περνά πάνω από το ζώο και λίγο αργότερα απομακρύνεται. Ο σκύλος πεθαίνει. Η εικόνα προκαλεί αυθόρμητα οργή και αποτροπιασμό. Και οι αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν αναμενόμενα έντονες.
Από την οργή, όμως, μέχρι το λιντσάρισμα η απόσταση αποδεικνύεται στα social media επικίνδυνα μικρή.
Η 44χρονη οδηγός ταυτοποιήθηκε, συνελήφθη, οδηγήθηκε στον εισαγγελέα και σε βάρος της σχηματίστηκε δικογραφία. Η ίδια αρνείται ότι ενήργησε σκόπιμα. Η υπόθεση βρίσκεται επομένως εκεί όπου πρέπει να βρίσκεται: στη Δικαιοσύνη, η οποία καλείται να αξιολογήσει το βίντεο και τα υπόλοιπα στοιχεία και να αποφανθεί για την ευθύνη, την πρόθεση και τον νομικό χαρακτηρισμό της πράξης.
Αυτό δεν σημαίνει ούτε αδιαφορία για τον θάνατο ενός ζώου ούτε εξωραϊσμό όσων βλέπουμε. Σημαίνει κάτι στοιχειώδες: σε μια οργανωμένη κοινωνία η καταδίκη έπεται της απόδειξης και της κρίσης των αρμόδιων αρχών, όχι μιας ψηφοφορίας οργής στο Facebook.
Υπάρχει όμως κάτι βαθύτερο πίσω από αυτήν την έκρηξη. Η ευκολία με την οποία ένα μέρος της κοινωνίας αναλαμβάνει να απονείμει δικαιοσύνη μέσω των social media δεν είναι άσχετη με τη χαμηλή εμπιστοσύνη στην ίδια τη θεσμική απονομή της. Όταν έχει εδραιωθεί η εντύπωση ότι οι διαδικασίες καθυστερούν, ότι οι ευθύνες διαχέονται ή ότι τελικά «κανείς δεν τιμωρείται», η δημόσια οργή επιχειρεί να καλύψει το κενό: να βγάλει απόφαση εδώ και τώρα.
Μόνο που η δυσπιστία προς τη Δικαιοσύνη, ακόμη κι όταν έχει πραγματικές αιτίες, δεν θεραπεύεται με την υποκατάστασή της. Η απάντηση στην αργή ή ανεπαρκή απονομή της δεν μπορεί να είναι η στιγμιαία καταδίκη από ένα ψηφιακό πλήθος. Πρέπει να είναι η απαίτηση για ταχύτερη, διαφανέστερη και πειστικότερη λειτουργία των θεσμών.
Διαφορετικά δημιουργείται ένας επικίνδυνος φαύλος κύκλος: όσο λιγότερο εμπιστευόμαστε τη Δικαιοσύνη τόσο περισσότερο δικάζουμε μόνοι μας· και όσο περισσότερο δικάζουμε μόνοι μας τόσο περισσότερο θεωρούμε περιττή τη θεσμική κρίση.
Η προστασία των ζώων είναι δείκτης πολιτισμού. Το ίδιο όμως είναι και το κράτος δικαίου. Μπορούμε –και οφείλουμε– να απαιτούμε να διερευνηθεί εξαντλητικά η θανάτωση του σκύλου και, εφόσον αποδειχθούν ευθύνες, να εφαρμοστεί αυστηρά ο νόμος. Αυτό απέχει πολύ από την απαίτηση κοινωνικής εξόντωσης ενός ανθρώπου πριν ακόμη αποφανθεί η Δικαιοσύνη.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
