Αλβανία: 83 ημέρες στους δρόμους η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο»

ΤΙΡΑΝΑ. Για 83η συνεχόμενη ημέρα βγήκαν στους δρόμους την Παρασκευή 21 Αυγούστου οι πολίτες που συμμετέχουν στο λεγόμενο «Κίνημα» ή «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», σε μια κινητοποίηση που ξεκίνησε από την αντίδραση στα σχέδια τουριστικής ανάπτυξης στις προστατευόμενες περιοχές της Νάρτας και του Ζβέρνετς και έχει πλέον εξελιχθεί σε ευρύτερη αντικυβερνητική διαμαρτυρία.

Σύμφωνα με τα αλβανικά μέσα Lapsi και Syri.net, οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν αρχικά στην πλατεία Σκεντέρμπεη και στη συνέχεια κινήθηκαν μέσω της λεωφόρου «Dëshmorët e Kombit» προς το πρωθυπουργικό μέγαρο. Κυρίαρχα συνθήματα ήταν το «Ράμα, παραιτήσου» και το «Κάτω η κυβέρνηση», ενώ από το βήμα επαναλήφθηκαν τα αιτήματα για αποχώρηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και αλλαγή του πολιτικού συστήματος.

Η κινητοποίηση της Παρασκευής είχε και έντονο κοινωνικό περιεχόμενο. Όπως κατέγραψε το Lajmifundit, σε πλακάτ των διαδηλωτών υπήρχαν αναφορές στην ακρίβεια, στους χαμηλούς μισθούς, στη φυγή των νέων από τη χώρα και στη διαφθορά. Σε ένα από αυτά αναγραφόταν, με σαρκαστική διάθεση, ότι οι τιμές είναι τόσο υψηλές ώστε «ο μισθός μου ζητά πολιτικό άσυλο», μαζί με το μήνυμα ότι η αλβανική νεολαία δικαιούται να ζήσει στη χώρα της.

Πόσοι διαδηλώνουν

Η εικόνα σε βάθος χρόνου είναι διαφορετική. Το Reuters είχε καταγράψει ήδη από τις αρχές Ιουνίου χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους των Τιράνων, ενώ στις 10 Ιουνίου έκανε λόγο για τη μεγαλύτερη έως τότε συγκέντρωση. Σε ρεπορτάζ του αυστραλιανού ABC, που δημοσιεύθηκε στις 2 Αυγούστου, οι οργανωτές υπολόγιζαν περίπου 3.000 ανθρώπους στη συγκέντρωση που παρακολούθησε το συνεργείο του δικτύου.

Η αντοχή του κινήματος είναι πάντως αξιοσημείωτη. Το European Western Balkans κατέγραφε στις 18 Αυγούστου την 80ή συνεχόμενη κινητοποίηση και σημείωνε ότι η συμμετοχή είχε ενισχυθεί και από μέλη της μεγάλης αλβανικής διασποράς που επέστρεψαν στη χώρα για να πάρουν μέρος στις διαδηλώσεις.

Από τη Νάρτα στην κυβέρνηση Ράμα

Η αφετηρία της εξέγερσης βρίσκεται στην περιοχή Βλόρας–Νάρτας–Ζβέρνετς. Οι πρώτες μεγάλες αντιδράσεις προκλήθηκαν από τα σχέδια πολυτελούς τουριστικής ανάπτυξης που συνδέονται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με το Reuters, οι διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη απειλεί προστατευόμενο υγρότοπο, στον οποίο βρίσκουν καταφύγιο φλαμίνγκο, ενώ στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν επίσης φώκιες και τόποι ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών. Το ροζ φλαμίνγκο μετατράπηκε έτσι στο έμβλημα της κινητοποίησης.

Η υπόθεση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν το Reuters αποκάλυψε τον Ιούλιο ότι Αλβανός επιχειρηματίας που είχε πουλήσει δικαιώματα γης για το σχεδιαζόμενο συγκρότημα ερευνάται για ενδεχόμενη πλαστογράφηση τίτλων ιδιοκτησίας. Κάτοικοι του Ζβέρνετς αμφισβητούν δικαστικά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία την κυριότητα της συγκεκριμένης γης. Δεν υπάρχει καταγγελία περί παρανομίας σε βάρος του Κούσνερ ή της εταιρείας του.

Στην πορεία, ωστόσο, τα αιτήματα ξεπέρασαν κατά πολύ την προστασία του υγροτόπου. Το κίνημα ζητά πλέον την παραίτηση Ράμα, μεταβατική τεχνική κυβέρνηση, αλλαγές στο εκλογικό και πολιτικό σύστημα, αναθεώρηση των νομοθετικών παρεμβάσεων που αφορούν τις προστατευόμενες περιοχές και απομάκρυνση της λεγόμενης «παλιάς πολιτικής τάξης». Το European Western Balkans περιγράφει τη μεταβολή από περιβαλλοντική κινητοποίηση σε ευρύτερη αμφισβήτηση για τη διαφθορά, τη διακυβέρνηση και το βιοτικό επίπεδο.

Η κυβέρνηση δεν υποχωρεί

Η στάση του Έντι Ράμα απέναντι στο κίνημα παραμένει ουσιαστικά απορριπτική, μολονότι η κυβέρνηση έχει κάνει ορισμένες κινήσεις αναδίπλωσης στο περιβαλλοντικό θεσμικό πλαίσιο.

Σε συνέντευξή του στο Reuters στις 8 Ιουνίου, ο Αλβανός πρωθυπουργός είχε ξεκαθαρίσει ότι η επένδυση θα προχωρήσει παρά τις διαδηλώσεις. Υποστήριξε ότι το έργο θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό της Αλβανίας και ότι η προστασία της άγριας ζωής θα διασφαλιστεί. «Εκλέχτηκα για να γίνουν αυτά», ήταν ουσιαστικά η απάντησή του στην απαίτηση των διαδηλωτών να εγκαταλειφθεί το σχέδιο.

Σε μεταγενέστερη συνέντευξη στο γερμανικό ZDF, ο Ράμα υποστήριξε ότι η επίμαχη ιδιοκτησία είναι ιδιωτική, ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστικό σχέδιο και ότι οι κρατικοί θεσμοί εξετάζουν το έργο ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση των απαιτούμενων προδιαγραφών. Παράλληλα υπερασπίστηκε την ανάγκη προσέλκυσης μεγάλων επενδύσεων.

Η κυβερνητική επικοινωνιακή γραμμή απέναντι στην εξέγερση είναι ακόμη σκληρότερη. Το ανεξάρτητο αλβανικό μέσο Reporter.al/BIRN κατέγραψε ότι ο Ράμα έχει αποδώσει πλευρές της κινητοποίησης σε εξωτερική παρέμβαση και παραπληροφόρηση, κάνοντας μεταξύ άλλων αναφορές στο Ιράν και σε έναν «προλεταριάτο του αλγορίθμου». Παράλληλα έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο παραίτησής του.

Υπήρξε πάντως μία σημαντική υποχώρηση. Στα μέσα Ιουλίου ο Ράμα ανακοίνωσε στις Βρυξέλλες ότι η κυβέρνησή του θα επανεξετάσει τις αμφιλεγόμενες νομοθετικές αλλαγές για τις προστατευόμενες περιοχές, εξέλιξη που οι διαδηλωτές χαρακτήρισαν «ηθική νίκη». Είχε προηγηθεί πίεση από τις Βρυξέλλες: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε καλέσει την Αλβανία να ευθυγραμμιστεί χωρίς καθυστέρηση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ στο πλαίσιο της ενταξιακής της πορείας.

Τρία ιστιοφόρα από την Ιταλία

Η 83η ημέρα απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό λόγω της άφιξης στον Αυλώνα τριών σκαφών της Global Sumud Flotilla από την Ιταλία. Το Al Jazeera επιβεβαίωσε την Παρασκευή την άφιξη των τριών σκαφών και τη σύνδεση της αποστολής με την υποστήριξη του «Flamingo Revolution».

Σύμφωνα με το A2 News, το ταξίδι ξεκίνησε από το Μπρίντιζι και οργανώθηκε ως συμβολική αντιστροφή της ιστορικής διαδρομής του πλοίου «Vlora»: τον Αύγουστο του 1991 περισσότεροι από 20.000 Αλβανοί είχαν διασχίσει την Αδριατική προς την Ιταλία, ενώ 35 χρόνια αργότερα μέλη της αλβανικής διασποράς και Ιταλοί ακτιβιστές έκαναν την αντίστροφη διαδρομή. Στην αποστολή συμμετείχαν ακτιβιστές, περιβαλλοντολόγοι, δημοσιογράφοι και απόγονοι Αλβανών μεταναστών του 1991.

Η άφιξη στον Αυλώνα πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι συμμετέχοντες έφεραν σημαίες και σύμβολα με φλαμίνγκο και επρόκειτο να συναντηθούν με κοινότητες της περιοχής Βιόσα–Νάρτα, ενώ σήμερα Σάββατο 22 Αυγούστου προγραμματίζεται η παρουσία τους και στην κινητοποίηση των Τιράνων.

Έτσι, σχεδόν τρεις μήνες μετά την έναρξή του, το «Κίνημα των Φλαμίνγκο» παρουσιάζει μια ασυνήθιστη αντοχή για τα δεδομένα της Αλβανίας. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι καθημερινές συγκεντρώσεις διατηρούν τα μεγέθη των μεγαλύτερων κινητοποιήσεων του Ιουνίου, αλλά η 83η συνεχόμενη παρουσία στους δρόμους και η ενεργοποίηση της διασποράς δείχνουν ότι το κίνημα δεν έχει σβήσει.

Από την άλλη πλευρά, ούτε η κυβέρνηση εμφανίζει σημάδια πολιτικής υποχώρησης στο κεντρικό αίτημα. Ο Ράμα απορρίπτει την παραίτηση και εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη στρατηγική των μεγάλων τουριστικών επενδύσεων. Η σύγκρουση έχει επομένως μεταφερθεί πλέον από το ερώτημα «θα χτιστεί το Ζβέρνετς;» σε ένα πολύ ευρύτερο ερώτημα: ποιο μοντέλο ανάπτυξης και ποιο πολιτικό σύστημα θέλει η Αλβανία.