Δάφνινο στεφάνι

Οι αθλητικοί αγώνες σημαίνουν εξ ορισμού και εκ της φύσης τους την παύση των πολεμικών διεκδικήσεων. Κατάφερναν λοιπόν κάποτε να ενώνουν τον αρχαίο κόσμο, κάτι μάλιστα στο οποίο η θρησκεία (του δωδεκαθέου) αποτύγχανε. Ο Σιμωνίδης συνόψιζε χαρακτηριστικά τον πιθανό λόγο για αυτό, καθώς το ύψιστο ιδανικό του ανθρώπου ήταν «πρώτα να είναι υγιής, μετά να είναι γυμνασμένος, τρίτο, να απολαμβάνει ό, τι κέρδισε χωρίς απάτη και τέταρτο, να περιστοιχίζεται από φίλους». Ο δε Πλάτωνας «απαγόρευε» τα αρνητικά συναισθήματα στην ουτοπική Πολιτεία του και πέρα από τις διανοητικές ηδονές επέτρεπε μόνο το θαυμασμό. Κάπως έτσι, λέγεται πως την ημέρα της μάχης των τριακοσίων κατά των βεβήλων στις Θερμοπύλες, πολλές χιλιάδες στην Ολυμπία παρακολουθούσαν το μεγάλο Θεαγένη της Θάσου να δοξάζεται στο παγκράτιο…

Το περιεχόμενο και το είδος των παιχνιδιών καθορίζεται πάντα και από την πραγματικότητα. Έτσι, π.χ. το κυνήγι μετατράπηκε σε άθλημα μόνο όταν έπαψε να είναι απαραίτητο για την καθημερινή διατροφή και κάτι αντίστοιχο μάλλον ισχύει και για τα ολυμπιακά αθλήματα, παιχνίδια που προσομοίωναν τους πολέμους, με κυρίαρχη την πάλη και το πένταθλο, κρατώντας ένδοξα μάχιμους τους νέους πιθανούς πολεμιστές όταν οι πόλεμοι πλέον αποτελούσαν έκρυθμη και όχι καθημερινή δραστηριότητα.

Τα παιχνίδια δεν είναι στη φύση τους πολιτισμικό εποικοδόμημα, αλλά μια νευρολογική δυνατότητα που παρέχεται έμφυτα στον άνθρωπο και στα προηγμένα θηλαστικά. Εξυπηρετούν την προσομοίωση της πραγματικότητας όταν αυτή είναι πολύ επικίνδυνη ή όταν παρέχει τα απαραίτητα ερεθίσματα με άστατο τρόπο. Η αφιέρωση ενέργειας σε αυτά, παρότι στην πρωτόγονη ζωή συλλέγεται με μεγάλο κόπο και κίνδυνο, αποδεικνύει την αντισταθμιστική βιολογική αξία τους. Η εμπειρική γνώση πρέπει να κάνει δοκιμές και κρίσιμα, ενίοτε θανατηφόρα, λάθη (όπως π.χ. γενικά η ζωή, μέσα στη διαδικασία της δαρβινικής εξέλιξης), ενώ η συμβολική γνώση μπορεί να κάνει εικονικές προσομοιώσεις εντός της ατομικής ζωής, εξέχον μέρος των οποίων είναι τα παιχνίδια. Τα παιχνίδια των παιδιών αλλά και των ενηλίκων από μια ουσιαστική άποψη ταυτίζονται με τα πειράματα, καθώς είναι πειράματα πάνω στο φυσικό κόσμο, ενώ τα ομαδικά από αυτά και πάνω στη συμπεριφορά των άλλων. Απλά σήμερα, τη λέξη πείραμα τη φυλάμε για να ονομάζουμε έτσι μόνο τα… παιχνίδια της επιστήμης.

Όσα εξευτελιστικά για τη μουσική διαδραματίστηκαν στο διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision αποτελούν σίγουρα πρόκριμα και για το τι (χειρότερο;) αντίστοιχα θα δούμε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού. Παρ’ όλα αυτά, είναι σημαντικό, ιδίως για τη νέα γενιά, να πληροφορηθεί ότι οι άνθρωποι έχουν αποδειχτεί στην Ιστορία ικανοί να σκεδάζουν επιτυχώς την κατάρα τους.