Η Κέρκυρα μπροστά σε μια νέα πρόκληση

Η ηχορύπανση αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις τουριστικές πόλεις της Μεσογείου. Η έντονη νυχτερινή ζωή, οι υπαίθριες δραστηριότητες, οι συγκεντρώσεις επισκεπτών και η αυξανόμενη τουριστική πίεση δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ο θόρυβος δεν είναι απλώς ενόχληση, αλλά παράγοντας που επηρεάζει την υγεία, την ποιότητα ζωής και τη βιωσιμότητα των ιστορικών κέντρων.

Από τη Βαρκελώνη και τη Φλωρεντία μέχρι τη Λισαβόνα και το Βερολίνο, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν υιοθετήσει ένα σύνολο πρακτικών που συνδυάζουν τεχνολογία, ρύθμιση και συμμετοχή των πολιτών.

Η Παλιά Πόλη της Κέρκυρας, ένα ζωντανό μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους πιο πυκνοκατοικημένους και πιο τουριστικά επιβαρυμένους χώρους του νησιού. Η γοητεία των στενών καντουνιών, η έντονη νυχτερινή ζωή και η καθημερινή δραστηριότητα δημιουργούν ένα μοναδικό μωσαϊκό ήχων. Όμως, τα τελευταία χρόνια, η ηχορύπανση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι.

Η Κέρκυρα έχει μια μοναδική ιδιαιτερότητα: συνδυάζει ένα ιστορικό κέντρο UNESCO, πυκνή κατοίκηση, έντονη τουριστική δραστηριότητα και είναι περιοχή με έντονη νυχτερινή ζωή. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχουν συχνά συγκρούσεις μεταξύ κατοίκων και επιχειρήσεων, παράπονα για θόρυβο και σταδιακή αλλοίωση της καθημερινότητας.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ενόχληση. Η ανεξέλεγκτη ηχορύπανση μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, απομάκρυνση μόνιμων κατοίκων, προβλήματα υγείας και απώλεια της αυθεντικότητας του προορισμού. 

Για μια πόλη όπως η Κέρκυρα, όπου η πολιτιστική κληρονομιά και η καθημερινή ζωή συνυπάρχουν σε απόσταση λίγων μέτρων, η ισορροπία είναι λοιπόν πολύ λεπτή.

Μια σειρά από πρακτικές διαχείρισης θορύβου εφαρμόζονται ήδη σε ευρωπαϊκές και μεσογειακές πόλεις — από την Τουρκία και την Ιταλία έως τη Γερμανία και την Ελλάδα — και οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό για την Κέρκυρα.

Οι τοπικές αρχές σε τουριστικές περιοχές εφαρμόζουν ένα συνδυασμό μέτρων που περιλαμβάνουν την χαρτογράφηση και παρακολούθηση θορύβου (π.χ. στην Amasra της Τουρκίας εφαρμόζονται όρια θορύβου και ζωνών χρήσεων), την μεταφορά της νυχτερινής ζωής εκτός ιστορικών κέντρων, τις αστικές παρεμβάσεις και «ηχοτοπία» (σε περιοχές της Γερμανίας, οι αρχές επενδύουν σε ανασχεδιασμό δημόσιων χώρων, φυσικά ηχοπετάσματα και αλλαγές στη ρυμοτομία για τη μείωση της ηχορύπανση) και τέλος, την ρύθμιση λειτουργίας μπαρ και χώρων διασκέδασης και την προώθηση «ήπιου τουρισμού»

Σε νησιά όπως η Λέσβος, ξενοδοχεία και επιχειρήσεις υιοθετούν πρακτικές μείωσης του «ηχητικού αποτυπώματος», όπως περιορισμοί ωραρίου, απαγόρευση εξωτερικών ηχείων, υποχρεωτική ηχομόνωση και αυστηρές κυρώσεις για παραβάτες.

Με βάση λοιπόν τις διεθνείς πρακτικές, η Κέρκυρα έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και κοινωνικά δίκαιο σύστημα διαχείρισης θορύβου που να προστατεύει τους κατοίκους, να στηρίζει τις επιχειρήσεις, να ενισχύει την εικόνα του νησιού ως ποιοτικού προορισμού και να διαφυλάσσει την πολιτιστική και φυσική της ταυτότητα.

Μια πρόσφατη μελέτη για τη Μάλαγα (Assessment of Residents’ Exposure to Leisure Noise in Málaga, www.mdpi.com ), μια πόλη με παρόμοια χαρακτηριστικά με πολλές ελληνικές τουριστικές περιοχές και την Κέρκυρα, αποκαλύπτει το μέγεθος του προβλήματος και τις λύσεις που εφαρμόζονται. 

Η μελέτη δείχνει ότι η γεωμετρία των δρόμων —στενά σοκάκια, ψηλά κτίρια— ενισχύει την αντήχηση και επιδεινώνει το πρόβλημα. Γι’ αυτό πολλές πόλεις επενδύουν σε φυσικά ηχοπετάσματα, ανασχεδιασμό δημόσιων χώρων, περιορισμό κυκλοφορίας σε ιστορικά κέντρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, «τα επίπεδα θορύβου στις ζώνες αναψυχής της Μάλαγα είναι ιδιαίτερα υψηλά τη νύχτα, με τιμές που ξεπερνούν τα 75–80 dB(A) τα Σαββατοκύριακα. Πρόκειται για επίπεδα που υπερβαίνουν κατά πολύ τα όρια που θεωρούνται ασφαλή για τον ύπνο και την υγεία των κατοίκων.

Η Μάλαγα εγκατέστησε 40 σταθμούς μέτρησης σε περιοχές με έντονη νυχτερινή δραστηριότητα, με δυνατότητα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο από τους πολίτες. Αυτό το μοντέλο διαφάνειας ενισχύει την εμπιστοσύνη και επιτρέπει στο κοινό να βλέπει αντικειμενικά δεδομένα.

Με βάση τα αποτελέσματα των μετρήσεων, η πόλη προχώρησε στη δημιουργία «Ζωνών Υψηλής Ακουστικής Ρύπανσης» (HAPAs), όπου εφαρμόζονται αυστηρότερα μέτρα, όπως περιορισμοί ωραρίου και αναστολή νέων αδειών αναψυχής. Στις ζώνες αυτές εφαρμόζονται απαγόρευση εξωτερικών ηχείων, υποχρεωτική ηχομόνωση, σταδιακή μείωση έντασης μετά από συγκεκριμένη ώρα και αυστηρές κυρώσεις για παραβάτες.

Παρά τις προσπάθειες της Μάλαγα, η συμμετοχή των κατοίκων ήταν περιορισμένη. Η μελέτη σημειώνει ότι «η πρωτοβουλία δεν κατάφερε να κινητοποιήσει επαρκώς τους πολίτες», γεγονός που δείχνει ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί — χρειάζεται ενεργή κοινωνική συμμετοχή.

Η περίπτωση της Μάλαγα αναδεικνύει ότι όταν μια πόλη αντιμετωπίζει το πρόβλημα με σοβαρότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και πολιτική βούληση, μπορεί να πετύχει σημαντικές αλλαγές. Η διαχείριση της ηχορύπανσης δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα• είναι θέμα ποιότητας ζωής, κοινωνικής συνοχής και σεβασμού ανάμεσα σε κατοίκους, επιχειρήσεις και επισκέπτες.

Το στοίχημα είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στη ζωή και στη διασκέδαση. Αν η Κέρκυρα υιοθετήσει σύγχρονες πρακτικές, μπορεί όχι μόνο να λύσει το πρόβλημα της ηχορύπανσης, αλλά και να ενισχύσει την εικόνα της ως ενός ποιοτικού, βιώσιμου και ανθρώπινου προορισμού.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΩΝΙΤΗΣ

Σύμβουλος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων
Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδος (ΚΕΕΕ)