Νισάφι πια με την έκπληξη για τη διαμόρφωση της τουριστικής αγοράς
Η Κέρκυρα βιώνει σήμερα τα αποτελέσματα δεκαετιών άρνησης κάθε σοβαρής συζήτησης για τη φέρουσα ικανότητα, τον χωροταξικό σχεδιασμό και τη δίκαιη κατανομή των ωφελειών του τουρισμού. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ.
Κάθε καλοκαίρι οι επαγγελματίες του τουρισμού ανακαλύπτουν ξανά τις συνέπειες ενός μοντέλου που οι ίδιοι στήριξαν: απεριόριστη ανάπτυξη χωρίς κανόνες, όρια και σχέδιο. Όμως η αγορά δεν οργανώνει έναν τόπο· απλώς κατανέμει ισχύ και κέρδη με τους δικούς της όρους.
ΚΕΡΚΥΡΑ. Κάθε χρόνο, τέτοια εποχή, επαναλαμβάνεται το ίδιο έργο στην Κέρκυρα. Επαγγελματίες του τουρισμού, καταστηματάρχες, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες διαμαρτύρονται για τις συνέπειες ενός μοντέλου που, υποτίθεται, τους αιφνιδίασε: υπερπροσφορά καταλυμάτων, πίεση στις τιμές, έλλειψη προσωπικού, κορεσμός υποδομών, συμφόρηση, υποβάθμιση της εμπειρίας του επισκέπτη, αθέμιτος ανταγωνισμός. Κι όμως, τίποτε από αυτά δεν είναι έκπληξη.
Όταν παραδίδεις τη διαμόρφωση του τουριστικού τοπίου αποκλειστικά στους μηχανισμούς της προσφοράς και της ζήτησης, χωρίς κανόνες, όρια και δημόσιο σχεδιασμό, το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι τυχαίο. Ή, ακριβέστερα, να καθορίζεται από εκείνους που διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ισχύ. Η αγορά δεν σχεδιάζει το μέλλον ενός τόπου. Η αγορά επιδιώκει το άμεσο κέρδος. Και όταν αυτό γίνεται το μοναδικό κριτήριο, η ισορροπία θυσιάζεται πρώτη.
Στην Κέρκυρα, κάθε απόπειρα να τεθούν όρια στη δόμηση, να συζητηθεί η φέρουσα ικανότητα του νησιού, να ρυθμιστεί η τουριστική ανάπτυξη ή να προστατευθεί ο δημόσιος χώρος αντιμετωπίζεται επί χρόνια με καχυποψία, αν όχι με εχθρότητα. Οι κανόνες παρουσιάστηκαν ως εμπόδιο στην επιχειρηματικότητα. Ο σχεδιασμός ως γραφειοκρατία. Η προστασία του τόπου ως απειλή για την ανάπτυξη.
Σήμερα, όμως, οι συνέπειες επιστρέφουν σαν λογαριασμός που ωρίμασε. Και δεν πλήττουν μόνο τους κατοίκους. Πλήττουν και τους ίδιους τους μικρούς και μεσαίους επιχειρηματίες που πίστεψαν, άγνωστο γιατί, ότι η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς θα λειτουργούσε υπέρ τους. Διότι στην οικονομία της αγοράς, ιδιαιτέρως της ασύδοτης, υπάρχει ταξικό μέτρο. Σε ένα περιβάλλον χωρίς κανόνες, ο μικρός δεν ανταγωνίζεται επί ίσοις όροις τον μεγάλο. Απλώς ίσως δεν εκτοπίζεται αμέσως αλλά αργότερα.
Πίσω από το «αμερικανικό όνειρο» του νεοφιλελευθερισμού κρύβεται συχνά μια σκληρή πραγματικότητα: οι ελευθερίες της αγοράς κατανέμονται ανάλογα με την ισχύ του χαρτοφυλακίου και το μέγεθος του πορτοφολιού. Όσο λιγότεροι είναι οι κανόνες, τόσο μεγαλύτερο πλεονέκτημα αποκτούν οι ισχυρότεροι παίκτες.
Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν είναι αν χρειαζόμαστε περισσότερη ή λιγότερη αγορά. Είναι αν χρειαζόμαστε έναν τόπο που θα μπορεί να επιβιώσει από την ίδια του την επιτυχία. Έναν τουρισμό με όρια, σχέδιο και προοπτική. Γιατί διαφορετικά θα συνεχίσουμε να ανακαλύπτουμε κάθε καλοκαίρι, με βασανιστική επανάληψη και ολοένα μεγαλύτερη ένταση, τις συνέπειες επιλογών που έγιναν χρόνια πριν.
Νισάφι, λοιπόν. Κάποια στιγμή πρέπει να σταματήσουμε να εκπλησσόμαστε από τα αποτελέσματα των ιδεών που οι ίδιοι υπερασπιστήκαμε.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΣΑΪΤΗΣ
Είναι ο εκδότης - διευθυντής της Ενημέρωσης. Έχει σπουδάσει και εργαστεί ως μηχανικός και ηλεκτρονικός. Δημοσιογραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Έχει συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις αθηναϊκές εφημερίδες. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Ημερησίων Περιφερειακών Εφημερίδων, τον οποίον υπηρέτησε και από τη θέση του γενικού γραμματέα στο δ.σ. επί οκτώ χρόνια. Πιστεύει πως η ισχυρότερη ιδιότητα του δημοσιογράφου στην ενημέρωση είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά και στην επικοινωνία η έντιμη και ανιδιοτελής διαμεσολάβηση.
