Έστι ουν δίκης οφθαλμός*

Όταν εργάζεσαι από το πρωί ίσαμε το βράδυ και όλη η υπόλοιπη πραγματικότητα προσλαμβάνεται υποχρεωτικά εμμέσως, τότε η ηθική των διαμεσολαβήσεων αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Διότι, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να σε κάνει να ζεις μέσα σε ένα σύννεφο ειδήσεων και «νέων», διασκευασμένων ή εξαρχής κατασκευασμένων.

Τούτων δοθέντων, βρίσκεσαι αντιμέτωπος και με τις επιθέσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου Μαρινάκη και του υπουργού Υγείας Γεωργιάδη —και, νωρίτερα, της Κωνσταντοπούλου και του Πολλάκη— εναντίον δημοσιογράφων, επειδή τους επέκριναν για μονομέρεια ή για αυτοκατάργηση μέσω της τήρησης ίσων αποστάσεων σε μια αντιπαράθεση εκτός ορίων. Τι κάνεις τότε;

Τα μέσα ενημέρωσης λειτουργούν μέσα σε συνθήκες ισχυρών οικονομικών, πολιτικών και τεχνολογικών πιέσεων. Η εξάρτηση από διαφημιστικά έσοδα, κρατική προβολή και ψηφιακούς αλγορίθμους επηρεάζει αναπόφευκτα το περιεχόμενο. Η ενημέρωση συχνά μετατρέπεται από εργαλείο ελέγχου της εξουσίας σε μηχανισμό προσαρμογής.

Στη σημερινή ιστορική φάση, όπου ο πολίτης διαδίδει τη δική του οπτική σε μεγάλα κοινά μέσω των κοινωνικών δικτύων, η υποχρέωση της διερεύνησης της αλήθειας, της τεκμηρίωσης και της απόδειξης ολοκληρώνεται με τη μαθηματική έννοια. Αποκτά νέα διάσταση στα όρια της συνολικής κοινωνίας και γίνεται ποιοτικός δείκτης της δημοκρατίας. Πάντα ήταν. Τώρα, για έναν λόγο παραπάνω.

Δεν υφίσταται πλέον ο «παντοκράτωρ ὁς τὰ πάνθ’ ὁρᾷ», εκείνος που γνωρίζει καλύτερα από όλους και ερμηνεύει τα πάντα. Η γνώση δεν είναι πια μονοπώλιο, αλλά ευθύνη, αποδεικτέα σε κάθε φάση, κάθε στιγμή.

Ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο, η δημοσιογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος διαφάνειας, ελέγχου και διαλόγου ή να περιοριστεί στην αναπαραγωγή σιωπών και εξαρτήσεων. Δεν είναι εύκολο έργο ούτε ολοκληρώνεται εφάπαξ. Και εδώ ακριβώς ισχύει το αποδιδόμενο στον Νίκο Ζαχαριάδη, δεν μπορείς να ταξιδεύεις όλη σου τη ζωή με το ίδιο εισιτήριο.

* Τίποτα δεν μένει κρυφό ή ατιμώρητο, καθώς η δικαιοσύνη παρακολουθεί τα πάντα. Και σε αυτήν την αναφορά, η επίκληση της θείας δίκης οφείλει να είναι διαρκής και δυναμική, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος.