Το πρόβλημα της Κέρκυρας δεν είναι ο τουρισμός. Είναι η ιδιοκτησία του αποτελέσματός του

Πριν από έναν μήνα, όταν δημοσιεύθηκαν τα στοιχεία της Fraport για την κίνηση του αεροδρομίου της Κέρκυρας, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έσπευσαν να τα υποβαθμίσουν. Η βασική ένσταση ήταν ότι οι αφίξεις από μόνες τους δεν λένε πολλά. Χρειάζονται διανυκτερεύσεις και έσοδα. Η πρόσφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, βασισμένη στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, απαντά ακριβώς σε αυτό. Τα Ιόνια Νησιά εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στις πέντε Περιφέρειες που συγκεντρώνουν σχεδόν το 90% των τουριστικών εσόδων της χώρας και περισσότερο από το 11% των διανυκτερεύσεων. Η Κέρκυρα δεν είναι τόπος διέλευσης. Είναι τόπος παραγωγής πλούτου.

Το ερώτημα είναι πού καταλήγει αυτός ο πλούτος.

Η αύξηση των τουριστικών εσόδων δεν συνοδεύεται από ανάλογη βελτίωση των δημόσιων υποδομών ούτε από εμφανή αναβάθμιση της θέσης της εργασίας ή της μικρής επιχειρηματικότητας. Το δίκτυο ύδρευσης παραμένει διάτρητο, η διαχείριση των απορριμμάτων αναζητά ακόμη βιώσιμη λύση, το οδικό δίκτυο λειτουργεί στα όρια των αντοχών του. Η αντίφαση δεν είναι συγκυριακή. Είναι το αποτέλεσμα ενός μοντέλου που μετρά την επιτυχία με αφίξεις, κλίνες και εισπράξεις, ενώ αφήνει σε δεύτερη μοίρα τη διανομή της παραγόμενης αξίας.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως δεν είναι ποιο μοντέλο χρειαζόμαστε. Είναι ποιος θα το επιβάλει. Διότι οι κοινωνικές δυνάμεις που έχουν συμφέρον από μια διαφορετική πορεία —εργαζόμενοι, μικρές επιχειρήσεις, νέοι που αδυνατούν να στεγαστούν, μόνιμοι κάτοικοι που πληρώνουν το κόστος της τουριστικής πίεσης— παραμένουν συχνά ιδεολογικά προσδεμένες στην υπόσχεση ότι κάποτε η ανάπτυξη θα διαχυθεί προς τα κάτω. Ότι το πρόβλημα είναι απλώς η κακή διαχείριση και όχι οι ίδιες οι προτεραιότητες του συστήματος.

Γι’ αυτό η αλλαγή δεν μπορεί να στηριχθεί στην αναζήτηση ενός ακόμη «ικανού διαχειριστή» ή ενός τοπικού μεσσία. Για τούτο άλλωστε αποτυγχάνουν ο ένας μετά τον άλλον οι τοπικοί παράγοντες. Οι προσωπικότητες έχουν σημασία μόνο όταν εκφράζουν μια κοινωνική βούληση που έχει ήδη διαμορφωθεί. Όχι όταν την υποκαθιστούν, τη νουθετούν ή τη χειραγωγούν. Οι μεγάλες αλλαγές δεν γεννιούνται από πρόσωπα αλλά από κοινωνικές πλειοψηφίες που αποκτούν συνείδηση των κοινών συμφερόντων τους.

Η Κέρκυρα δεν πάσχει από έλλειψη πόρων. Πάσχει από τον τρόπο με τον οποίο αυτοί κατανέμονται και από τις πολιτικές αντιλήψεις που νομιμοποιούν αυτή την κατανομή. Αν πρόκειται να υπάρξει διαφορετική πορεία, θα χρειαστεί μια μακρά περίοδος κοινωνικής και πολιτικής ανασυγκρότησης, με συμμετοχή, συγκρούσεις, επιμονή και συμμαχίες πέρα από τα όρια του νησιού. Η πραγματική μάχη δεν αφορά τον αριθμό των τουριστών. Αφορά το ποιος αποφασίζει για τον πλούτο που παράγουν.