Μπούμερανγκ

Το πρόβλημα δεν είναι η σπουδή. Είναι η ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η ίδια η πολιτική. Μια πολιτικότητα που εξαντλείται στη χειρονομία, στο στιγμιαίο σοκ και στη δύναμη της εικόνας. Που συγχέει την ένταση της πράξης με το βάθος της πολιτικής της σημασίας και πιστεύει ότι κάθε βίαιη ενέργεια είναι, σχεδόν εκ φύσεως, επαναστατική.

Δεν είναι.

Η πολιτική δεν είναι παράσταση ούτε αισθητική του εντυπωσιασμού. Δεν αλλάζει τον κόσμο επειδή μια εικόνα κυριάρχησε για μία ημέρα στην επικαιρότητα. Τον αλλάζει όταν μεταβάλλονται οι πραγματικοί κοινωνικοί συσχετισμοί, όταν συγκροτούνται πλειοψηφίες, όταν ωριμάζουν οι συνειδήσεις, όταν η οικονομία, η εργασία και ο πολιτισμός διαμορφώνουν νέες ισορροπίες, οι οποίες αποτυπώνονται τελικά στην πολιτική.

Όποιος επιχειρεί να υποκαταστήσει αυτή τη διαδικασία με μια έκρηξη, έναν εμπρησμό ή οποιαδήποτε άλλη θεαματική πράξη, στην ουσία ομολογεί την αδυναμία του να παράγει πραγματική πολιτική. Δεν επιταχύνει την ιστορία· απλώς παράγει εικόνες.

Η τυφλή βία αποτελεί συχνά την ευκολότερη μορφή εκτόνωσης του συσσωρευμένου κοινωνικού θυμού. Όμως ο θυμός, όσο πραγματικός κι αν είναι, δεν αποτελεί πολιτική επιδίωξη. Η εκτόνωσή του μπορεί να προσφέρει στιγμιαία ψυχολογική ή συμβολική ικανοποίηση, δεν παράγει όμως κοινωνικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, απομακρύνει τη συζήτηση από τις αιτίες που γεννούν την οργή και τη μεταφέρει αποκλειστικά στην ίδια την ενέργεια και στο οδυνηρό αποτέλεσμά της.

Και οι εικόνες έχουν τη δική τους ειρωνεία. Πολύ συχνά λειτουργούν αντίστροφα από τις προθέσεις εκείνων που τις παράγουν. Η δημόσια συζήτηση παύει να αφορά τις ευθύνες της εξουσίας, τις αυθαιρεσίες, τις κοινωνικές ανισότητες ή τα δημοκρατικά ελλείμματα και περιστρέφεται γύρω από τη βία. Εκείνος που μέχρι χθες καλούνταν να λογοδοτήσει για τις πράξεις του αποκτά το ηθικό πλεονέκτημα του θύματος. Η ατζέντα μετατοπίζεται και μαζί της μεταβάλλεται ολόκληρο το πολιτικό πεδίο.

Κι όμως, αξίζει να διασώσουμε κάτι από εκείνον τον θυμό. Γιατί σχεδόν πάντα γεννιέται από μια αυθεντική αγωνία για έναν δικαιότερο κόσμο, ιδιαίτερα όταν κατοικεί στις ψυχές νέων ανθρώπων. Η κοινωνία χρειάζεται την ανυπομονησία τους, την ευαισθησία τους και την άρνησή τους να συμβιβαστούν με την αδικία. Δεν χρειάζεται όμως την ψευδαίσθηση ότι η φωτιά μπορεί να υποκαταστήσει την πολιτική ή ότι οποιαδήποτε έκρηξη μπορεί να επισπεύσει την ιστορία.