Ντέλιας

Το ελληνικό ποδόσφαιρο θυμίζει όλο και περισσότερο την ελληνική κοινωνία. Εκπαιδεύει, αναδεικνύει και επενδύει στους νέους και, όταν αυτοί φτάσουν στο επίπεδο που μπορούν πραγματικά να κάνουν τη διαφορά, τους βλέπει να φεύγουν. Brain drain και εδώ.

Θα μπορούσε να αποδοθεί στον καταμερισμό εργασίας της ευρωπαϊκής ποδοσφαιρικής αγοράς: οι μικρότερες χώρες παράγουν, οι πλουσιότερες αγοράζουν. Πρόκειται όμως για έναν καταμερισμό που δεν είναι ουδέτερος, αλλά αντανακλά συσχετισμό δυνάμεων, καθώς οι ισχυρότερες αγορές απορροφούν το καλύτερο δυναμικό των ασθενέστερων.

Χαρακτηριστικές είναι οι ακαδημίες Ολυμπιακού και ΠΑΟΚ. Παράγουν ποδοσφαιριστές υψηλού επιπέδου, αλλά μόλις ένας παίκτης ξεχωρίσει, γίνεται ταυτόχρονα στόχος πλουσιότερων ευρωπαϊκών συλλόγων. Η ΠΑΕ κερδίζει οικονομικά, όμως ο φίλαθλος βλέπει το ταλέντο να φεύγει και τον παίκτη που περίμενε να καμαρώσει να ωριμάζει αλλού.

Το ερώτημα αφορά επομένως και τους πλούσιους ιδιοκτήτες των ελληνικών ομάδων. Επιθυμούν και μπορούν να επιχειρήσουν την αλλαγή αυτού του συσχετισμού; Ή γνωρίζουν ότι η ισχύς τους, μεγάλη για τα ελληνικά μέτρα αλλά περιορισμένη στην ευρωπαϊκή κλίμακα, δεν επαρκεί και επιλέγουν έναν συμπληρωματικό και επικερδέστερο ρόλο;

Επιχειρηματικά είναι λογικό. Παράγεις έναν νεαρό, αυξάνεις την αξία του και τον πουλάς εκεί όπου υπάρχουν πολλαπλάσια κεφάλαια. Στη θέση του αγοράζεις από την ίδια αγορά μεγαλύτερους ηλικιακά ξένους ποδοσφαιριστές. Εξάγουμε τη νεότητα και εισάγουμε την ποδοσφαιρική ωριμότητα.

Ούτε βέβαια η ελληνικότητα αρκεί. Ο ΟΦΗ, με έντονο ελληνικό στοιχείο, έχει περιορισμένες προσδοκίες, ενώ και οι λεγόμενοι «μεγάλοι», με ακριβότερα ρόστερ, συναντούν γρήγορα το ευρωπαϊκό ταβάνι τους.

Το μοτίβο άλλωστε δεν είναι άγνωστο. Η ελληνική περιφέρεια παράγει ανθρώπους που απορροφά το εθνικό κέντρο, όπως το ελληνικό ποδόσφαιρο παράγει ταλέντα που απορροφούν τα ευρωπαϊκά κέντρα. Είναι ο γνώριμος κανόνας της ανισομετρίας: η συσσώρευση ισχύος έλκει νέους πόρους και αναπαράγει την απόσταση από την περιφέρεια.

Ίσως λοιπόν η «ακαδημία της Ευρώπης» να μην είναι φιλοδοξία αλλά η θέση που επιβάλλει σήμερα ο συσχετισμός. Η αναγνώρισή του είναι ρεαλισμός. Η αποδοχή του ως μόνιμου είναι μοιρολατρία.

Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο: η ορθολογική επιλογή κάθε ΠΑΕ να πουλά εκεί όπου πληρώνουν περισσότερο μπορεί, συλλογικά, να αναπαράγει την αδυναμία που καθιστά αναγκαία την επόμενη πώληση.

Δεν χρειάζεται λοιπόν να εξαγγείλει κανείς εύκολες «ανατροπές». Χρειάζεται όμως να θυμάται ότι οι συσχετισμοί ισχύος δεν είναι φυσικοί νόμοι. Περιγράφουν το παρόν· δεν είναι υποχρεωμένοι να περιγράφουν και το μέλλον.