Πως χτίζεται η συνήθεια;

Με αφορμή τις εσκεμμένες φθορές που έχουν ήδη υποστεί πολλές από τις καινούργιες στάσεις λεωφορείων, σε προηγούμενο άρθρο αναφέρθηκα στην έλλειψη αστικής κουλτούρας και στην απουσία φύλαξης και συνεπειών (για τους βάνδαλους) στα οποία κατά κανόνα αποδίδονται οι πάσης φύσεως βανδαλισμοί. Λέγοντας δε αστική κουλτούρα, κατά το GPT εννοούμε τις αξίες, τις στάσεις και τις καθημερινές συμπεριφορές, που επιτρέπουν τη συμβίωση διαφορετικών ανθρώπων μέσα σε μια πόλη, με σεβασμό στους άλλους, στους κανόνες και στον δημόσιο χώρο. Αστική κουλτούρα επομένως υπάρχει όταν, μεταξύ άλλων, ο δημόσιος χώρος αντιμετωπίζεται ως κοινό αγαθό. Και προϋπόθεση για να συμβαίνει αυτό είναι αφενός να προστατεύεται (συντηρείται, φωτίζεται, φυλάσσεται κλπ.) και αφετέρου να υπάρχουν συνέπειες για αυτούς που τον ιδιοποιούνται ή τον κακοποιούν.   

Τρανό παράδειγμα πόλεων χωρίς αστική κουλτούρα είναι οι ελληνικές πόλεις με προεξάρχουσα βεβαίως την Αθήνα. Και αυτό επειδή μεγάλωσαν απότομα μετά τον πόλεμο, χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό και χωρίς τον απαιτούμενο χρόνο για την εσωτερίκευση των κανόνων.  Η Κέρκυρα αντίθετα πληροί όλες τις προϋποθέσεις ύπαρξης αστικής κουλτούρας εφόσον τόσο η πολεοδομική της μορφή όσο και οι θεσμοί είναι ευρωπαϊκή κληρονομιά όπως άλλωστε και οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία του δημόσιου χώρου.

Ο τρόπος όμως που οδηγούμε και παρκάρουμε, που πετάμε τα σκουπίδια μας, που ενοχλούμε με τα σκυλιά, τα παιδιά ή τα σε ανοιχτή ακρόαση κινητά μας, ο τρόπος που ρυπαίνουμε ή που σφετεριζόμαστε τον δημόσιο χώρο κάνοντάς τον πότε παρκινγκ για τα αυτοκίνητά μας (βλέπε Πόρτα Ρεμούντα, πλατεία Λεμονιάς) και πότε αποθήκη για τα τραπεζοκαθίσματά μας (βλέπε βόλτα και πλατεία στο Λιστόν) μόνο σεβασμό για τον συμπολίτη μας δεν δείχνει, μόνον αγάπη για τον τόπο μας δεν αποπνέει. Διότι, όμοια όπως οι «Αθηναίοι» αντιμετωπίζουν τη ζωή και την εργασία τους στην πρωτεύουσα ως αναγκαίο κακό, οι σύγχρονοι Κερκυραίοι μάθαμε να δουλεύουμε για λίγους μήνες το χρόνο στο δικό μας αναγκαίο κακό, τον τουρισμό. Συνηθίσαμε επίσης να αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον, δομημένο και φυσικό, ως αναλώσιμο πόρο αντί για κληρονομημένο και, προ παντός, κληροδοτούμενο προνόμιο ενώ εκπαιδευτήκαμε όλοι μας – η έλλειψη σταθερών κανόνων και η ατιμωρησία συνέβαλαν σε αυτό - στο να υπομένουμε, να ανεχόμαστε και να τα βολεύουμε ο καθένας όπως μπορεί αντί να διεκδικούμε για το κοινό καλό. 

Αστική κουλτούρα έχουμε, επιμένει το GPT, όταν η τάξη προκύπτει από τη συνήθεια, όχι από τον φόβο. Συμφωνώ αλλά χωρίς φόβο και παιδεία πως στο καλό θα χτίσουμε τη συνήθεια;

ΕΛΙΝΑ ΛΑΣΚΑΡΙ