Η απάντηση δεν βρίσκεται στις μελέτες. Βρίσκεται στις επιλογές.

Η συζήτηση για το μέλλον της κερκυραϊκής οικονομίας τείνει να εγκλωβίζεται σε ένα στενό δίπολο: περισσότερες επενδύσεις ή περισσότερη ανάπτυξη. Στην πράξη, όμως, το ερώτημα είναι διαφορετικό. Πρόκειται για ανάπτυξη ή για απόδοση; Δηλαδή, για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου παραγωγικού μοντέλου ή για τη συνεχή προσαρμογή του νησιού στις ανάγκες κεφαλαίων που αναζητούν γρήγορη απόσβεση.

Το κυρίαρχο μοντέλο είναι σαφές. Ενίσχυση του τουρισμού, προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων, αύξηση της δυναμικότητας. Μετρήσιμο, άμεσο, συμβατό με τη γλώσσα των αγορών. Όμως το τίμημα είναι επίσης ορατό: πίεση σε υποδομές, αύξηση του κόστους ζωής, εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες και σταδιακή απομάκρυνση της τοπικής οικονομίας από τον έλεγχο της κοινωνίας.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη κατεύθυνση. Όχι ως άρνηση της ανάπτυξης, αλλά ως επαναπροσδιορισμός της. Ένα μοντέλο που δίνει έμφαση στη διασπορά της αξίας, στη σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή, στη ρύθμιση της έντασης των ροών και στην προστασία των κοινωνικών και περιβαλλοντικών ορίων. Ένα μοντέλο όπου ο τουρισμός λειτουργεί ως εργαλείο και όχι ως αυτοσκοπός.

Η επιλογή δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική. Και αφορά το ποιος αποφασίζει, με ποια κριτήρια και προς όφελος ποιου. Η εμπλοκή διεθνών συμβούλων και η υιοθέτηση “ορθολογικών” εργαλείων δεν είναι από μόνα τους πρόβλημα. Γίνονται, όμως, όταν υποκαθιστούν τον δημόσιο διάλογο και μετατρέπουν την ανάπτυξη σε ζήτημα αποκλειστικά αριθμών.

Η όποια εναλλακτική προϋποθέτει κάτι που σήμερα λείπει: μια ισχυρότερη, ενεργή πολιτική διοίκηση, ικανή να θέτει όρια και να καθορίζει κατευθύνσεις, αντί να υπάγεται στους αυτοματισμούς των επενδυτών – ιδίως των μεγάλων. Η επίκληση αδυναμίας, η σιωπηρή συναίνεση ή η απλή διαχειριστική ανεπάρκεια δεν αποτελούν ουδέτερες στάσεις, συνιστούν επιλογές που μεταβιβάζουν τον έλεγχο της ανάπτυξης εκτός τοπικής κοινωνίας. Όταν η διοίκηση λειτουργεί περισσότερο ως διεκπεραιωτής παρά ως ρυθμιστής, το πλαίσιο διαμορφώνεται από τις ανάγκες απόσβεσης και απόδοσης των κεφαλαίων, όχι από τις ανάγκες του τόπου. Σε αυτό το περιβάλλον, η αδράνεια —είτε προκύπτει από πολιτική απροθυμία είτε από μια ευρύτερη κοινωνική αδιαφορία— καταλήγει να παράγει πολιτική, αφήνοντας τον σχεδιασμό να γίνεται αλλού και από άλλους.