Δημοκρατία και καπιταλισμός των ημετέρων

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και του πλασματικά διογκωμένου ζωικού πληθυσμού, η υπόθεση του (κατά την άποψη Γεωργιάδη) «job description»/ καθηκοντολογίου ενός βουλευτή που κάνει «μικρο-εξυπηρετήσεις», η χυδαία (και ρατσιστική) δια χειλέων υπουργών επίθεση στην Ευρωπαία Εισαγγελέα, και οι καθημερινές ουρές πολιτών και «πελατών» στα βουλευτικά γραφεία δεν πρέπει να ξαφνιάζουν κανένα εγκαταβιούντα εν Ελλάδι.

Έτσι γινόταν από την εποχή του Αλή Πασά και του Ιωάννη Κωλέττη. Ο δεύτερος υπήρξε εξέχον μέλος (γιατρός) της αυλής του πρώτου και θα γινόταν, τον Αύγουστο του 1844, ο πρώτος κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός της χώρας (μετά από αιματηρότατες εκλογές βίας και νοθείας που κράτησαν έξι μήνες!). Τα τρία χρόνια της κυβέρνησης Κωλέττη έμειναν χαραγμένα στην νεότερη ιστορία μας ως περίοδος ακραίας διαφθοράς των πολιτικών ηθών και καθιέρωσης του μικροκομματισμού και του ρουσφετιού. Ο Κωλέττης, ακολουθώντας τις αρχές του Αλή Πασά, εξαγόραζε συνειδήσεις με την συστηματική κατάχρηση του δημοσίου χρήματος.

Η χώρα μας έχει το αρνητικό προνόμιο να έχει μεταπολεμικά κυβερνηθεί από τους νικητές ενός εμφυλίου πολέμου με κάποιους από αυτούς τους νικητές να έχουν συνεργασθεί με τους ηττημένους του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι σκελετοί στην ντουλάπα πολλοί και η ντουλάπα έπρεπε πάση θυσία να μείνει κλειστή και αυστηρά φυλασσόμενη. Το μετεμφυλιακό κράτος βάσισε την εξουσία του στην ξένη βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ και στις δυνάμεις ασφαλείας της εποχής, που δίωκαν τους πολιτικούς αντιπάλους και φύλαγαν την ντουλάπα. Το ρουσφέτι, ακόμη και για στοιχειώδη, ήταν τότε όρος ύπαρξης του συστήματος. Για να σπουδάσεις, να δουλέψεις, να οδηγήσεις αυτοκίνητο ήθελες «Πιστοποιητικό Κοινωνικών Φρονημάτων».

Το 1981, το παλιό πελατειακό σύστημα αντικαταστάθηκε από ένα νέο. Αυτό θα εγκαθιστούσε σε θέσεις-κλειδιά της νομής της εξουσίας και του χρήματος τους «ημετέρους» της περίφημης τότε «Αλλαγής». Εθνικοποιήσεις «προβληματικών» επιχειρήσεων και χιλιάδες διορισμοί και νέο-πλουτισμοί. «Είπαμε να κάνει ένα δωράκι στον εαυτό του, αλλά όχι και πεντακόσια εκατομμύρια» είχε πει κάποτε ο Ανδρέας Παπανδρέου, τότε πρωθυπουργός, αναφερόμενος σε πρόεδρο δημόσιου οργανισμού – για την οποία φράση ποτέ δεν εζητήθη εξήγηση από κάποιον εισαγγελέα της εποχής. Ο ίδιος πολιτικός ηγέτης, στην περίοδο της πολιτικής κρίσης του 1989, θα πει σε ομιλία του στην Κοζάνη: «δεν υπάρχουν θεσμοί, αλλά μόνον ο λαός!». Ήταν η εποχή του «Τσοβόλα δώστα όλα!». Ως προς την ευρωπαϊκά επιδοτούμενη γεωργική γη, η Ελλάς τότε ως έκταση είχε ξεπεράσει ακόμη και την Μεγάλη Ιδέα του Ιωάννη Κωλέττη!

Εκσυγχρονισμός και αριστεία ήταν και παραμένουν ζητούμενα στην χώρα μας. Όμως, οι δύο περίοδοι εκσυγχρονισμού και αριστείας – αυτές των κυβερνήσεων Σημίτη και Κυρ. Μητσοτάκη –, που υποτίθεται ότι θα καταπολεμούσαν το ρουσφέτι με εκσυγχρονισμό και αριστεία, έκαναν το αντίθετο. Το ρουσφέτι θέριεψε και με την χρήση νέων τεχνολογιών. Εσχάτως, το πτυχίο Λαζαρίδη αλλά και το θράσος Λαζαρίδη είναι ενδεικτικά των κριτηρίων αξιοκρατίας αλλά και αξιολόγησης προσώπων και καταστάσεων που θα αξιολογηθούν από αναξιοκρατικά χρισθέντες αξιολογητές.

Προχθές, στους Δελφούς, ο αντιπρόεδρος της ΝΔ κ. Ά. Γεωργιάδης, αναφερόμενος στην Ευρωπαία Εισαγγελέα, είπε ειρωνικά: «… για όσο μας αφήνει να έχουμε δημοκρατία η Κόβεσι». Αποκάλυψε το πώς ο ίδιος εννοεί την δημοκρατία. Μια δημοκρατία χωρίς εισαγγελέα, χωρίς διάκριση εξουσιών. Μια δημοκρατία στην οποία – όπως ο ίδιος είχε δηλώσει για σχετικό ζήτημα – η πλειοψηφία του 41% αποφασίζει για όλα, άρα και για την δικαιοσύνη και την ασυλία. Μια δημοκρατία-μη-δημοκρατία που, αφού εξασφαλίσει την πλειοψηφία του 41%, αδιαφορεί για όλα τα θεσμικά αντίβαρα (checks and balances).

Τι είδους καπιταλισμός είναι ο καπιταλισμός του ρουσφετιού; Πώς παντρεύεται ο αιώνας μας με την φεουδαρχία του μεσαίωνα – κλασική εποχή της πελατειακής σχέσης μεταξύ τοπικού ηγεμόνα και υπηκόου; Πώς στέκεται ζωντανό και ενίοτε ανθηρό ένα σύστημα με δομές απαρχαιωμένες όσο οι ελληνικές; Υπάρχουν αντίρροποι μηχανισμοί, εθνικοί ή ευρωπαϊκοί, που ισορροπούν με κάποιο τρόπο την συστημική διαφθορά και ποιοι είναι αυτοί; Όσο ανθεκτική και ανθηρή κι αν είναι πάντως η αναξιοκρατία των «ημετέρων», διαμορφώνει κουλτούρα και συνειδήσεις σαν εκείνου του δολίου που τα καταφέρνει εις βάρος των αδόλων.

ΥΓ.1: Υπάρχει και η ευρωπαϊκή δημοκρατία του lobbying. Στις Βρυξέλλες, γύρω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, λειτουργούν γραφεία εταιρειών, ενώσεις επιχειρήσεων, ΜΚΟ, δικηγορικές και συμβουλευτικές εταιρείες, όλα αυτά ως ομάδες πίεσης. Υπάρχουν στις Βρυξέλλες πάνω από 25.000 λομπίστες και περίπου 13.000 οργανώσεις lobbying. Οι ομάδες αυτές συναντούν ευρωβουλευτές, προτείνουν τροπολογίες ή πολιτικές και προσπαθούν να επηρεάσουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία. (Μετά το Qatargate, τέθηκαν κάποιοι περιορισμοί στις σχετικές συναντήσεις, αλλά το δέλεαρ της παρέκκλισης παραμένει μέγα.)

ΥΓ.2: Στις μέρες μας το αόρατο χέρι της ελεύθερης αγοράς του Adam Smith είναι αόρατο διότι πρόκειται για την «χειραψία κάτω από το τραπέζι» – που θα έλεγαν και τα οικονομικά της ρύθμισης του Alain Lipietz (1990).