Η Πύρρεια Νίκη του Τραμπ

Έλεγε ότι ήταν απόγονος του Αχιλλέα. Και οι δύο από τους Μολοσσούς κατάγονταν. Λίγο μεταγενέστερος του Αλεξάνδρου ο Πύρρος, ήθελε να γίνει κι αυτός μέγας. Δυστυχώς δεν τα κατάφερε αν και όλοι οι σύγχρονοί του τον αναγνώριζαν ως σπουδαίο στρατηγό. Αν ο Αλέξανδρος έφτιαξε μια αυτοκρατορία στην Ανατολή, ο Πύρρος οραματίσθηκε την δική του στην Δύση.

Με αφορμή την υπεράσπιση του Τάραντα και των άλλων ελληνικών πόλεων της νότιας Ιταλίας, ο Πύρρος το 280 π.Χ. αποβιβάσθηκε με έναν ισχυρό στρατό 25.000 οπλιτών, 3.000 ιππέων και 20 πολεμικών ελεφάντων στην ιταλική χερσόνησο. Πολέμησε τους απειλητικούς Ρωμαίους και τους νίκησε. Οι νίκες του ήταν πράγματι καταστροφικές για τους Ρωμαίους, όμως ήταν καταστροφικότερες για τον ίδιο τον νικηφόρο στρατό του. Τέτοιες νίκες έμειναν στην ιστορία ως «πύρρειες». Νικάς, αλλά χάνεις περισσότερα από αυτά που κέρδισες. Όταν κάποιος συνεχάρη τον Πύρρο για τη νίκη του κατά των Ρωμαίων, αυτός απάντησε: «Ει και μίαν έτι τοιαύτην μάχην νικήσωμεν, απολώλαμεν.» «Ακόμη μία τέτοια μάχη αν κερδίσουμε, χαθήκαμε.»

Ο Πλούταρχος μάς παραδίδει και την ενδιαφέρουσα (εξ επόψεως ηθικο-φιλοσοφικής!) συνομιλία του Πύρρου με τον σύμβουλό του τον Κινέα. Ο Κινέας ρώτησε τον Πύρρο τι θα έκανε αφού νικούσε τους Ρωμαίους. Ο Πύρρος απάντησε ότι τότε θα κατακτούσε τη Σικελία. «Και μετά;» ρώτησε ο Κινέας. «Μετά θα στραφούμε προς την Καρχηδόνα και τις αφρικανικές κτήσεις της». «Και μετά;» «Μετά θα επιστρέψουμε στην Ελλάδα για να ζήσουμε ήσυχα με τους φίλους μας». Και τότε ο Κινέας τον ρώτησε: «Τι δή κωλύει νυν ευωχείσθαι και συνόντας αλλήλοις ηδέως διάγειν;» «Και γιατί, αφού αυτός είναι ο τελικός σκοπός, να μην απολαύσουμε από τώρα την ηρεμία και την συντροφιά των φίλων μας, αντί να περάσουμε από τόσους κινδύνους και πολέμους;»

Ο Πύρρος σκοτώθηκε το 272 π.Χ. στο Άργος, με έναν τρόπο εντελώς άδοξο. Κατά τη διάρκεια οδομαχιών μέσα στην πόλη του Άργους, ο Πύρρος παγιδεύτηκε σε ένα στενό δρομάκι. Εκεί, ενώ ξιφομαχούσε με έναν νεαρό στρατιώτη, μια ηλικιωμένη γυναίκα, που παρακολουθούσε τη μάχη από τη στέγη του σπιτιού της, άρπαξε ένα κεραμίδι και το έριξε πάνω στον ηπειρώτη στρατηγό. Το χτύπημα τραυμάτισε τον Πύρρο στο κεφάλι και τον ζάλισε. Καθώς έπεσε από το άλογό του, ένας στρατιώτης του βασιλιά της Μακεδονίας Αντίγονου τον αποκεφάλισε. Ο Αντίγονος λυπήθηκε όταν του έφεραν το κεφάλι του Πύρρου και το έθαψε με τιμές. Ένας στρατηγός, τον οποίον ο Αννίβας θεωρούσε δεύτερο μόνο μετά τον Αλέξανδρο, βρήκε τον θάνατο όχι σε μεγάλη μάχη, αλλά σε μια οδομαχία, και μάλιστα από γυναικείο χτύπημα με κεραμίδι στο κεφάλι.

Ο Πλούταρχος, στους «Βίους Παράλληλους», αντιπαραβάλλει τον Πύρρο με τον Ρωμαίο Μάριο. Στην εισαγωγή του «Βίου Πύρρου» εξηγεί ότι και οι δύο ήταν σπουδαίοι στρατηγοί, αλλά και με χαρακτηριστικά που τους οδήγησαν σε μοιραία σφάλματα και ένα άδοξο τέλος.

Το 88 π.Χ., μετά την εμφύλια σύγκρουση με τον Σύλλα, πρώην συνεργάτη τώρα αντίπαλο, ο Μάριος αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αφρική. Το 87 π.Χ., επέστρεψε και κατέλαβε τη Ρώμη. Ακολούθησαν μαζικές εκτελέσεις και διώξεις των αντιπάλων του. Το 86 π.Χ. εξελέγη ύπατος (για έβδομη φορά!). Όμως, λίγες ημέρες μετά την ανάληψη του αξιώματος, πέθανε. Υπέφερε από υψηλό πυρετό και, μέσα στην ασθένειά του, παραληρούσε ότι οδηγούσε στρατεύματα εναντίον του βασιλιά του Πόντου, Μιθριδάτη. (Αφορμή της ρήξης με τον Σύλλα ήταν το ποιος θα εκστράτευε κατά του Μιθριδάτη για να κερδίσει την δόξα. Ο εβδομηντάχρονος Μάριος ή ο πολύ νεώτερος Σύλλας;)

Ο Πλούταρχος παρουσιάζει τον θάνατό του Μάριου ως το τραγικό τέλος ενός ανθρώπου που, αφού έφθασε στην ύψιστη δόξα, παρέμεινε αιχμάλωτος της φιλοδοξίας του. Κάπως έτσι, η δημοκρατία στην Ρώμη άρχιζε να πνέει τα λοίσθια. Ο Σύλλας, το 82 μ.Χ., εκδικούμενος, πήρε ξανά την εξουσία και ως δικτάτωρ (κατά παράβαση μάλιστα της προβλεπόμενη εξάμηνης δικτατορίας) θεσμοθέτησε τις διαβόητες «προγραφές» εναντίον πολιτικών αντιπάλων. Διέταξε δε την εκταφή και καταστροφή των λειψάνων του Μάριου.

ΥΓ: Με ποιον θα αντιπαρέβαλλε ο Πλούταρχος τον αυτό-ανακηρυχθέντα νικητή του πολέμου στο Ιράν στις μέρες μας; Εκείνο πάντως το πύρρειο «ακόμη μία τέτοια μάχη αν κερδίσουμε, χαθήκαμε» δεν θα ακουσθεί. Εξ άλλου, για να καταλάβεις αν μια νίκη είναι πύρρεια ή όχι, εκτός από την αύξηση της προσωπικής σου περιουσίας, πρέπει να μετράς και το τι έχασε η ίδια η χώρα της οποίας ηγείσαι. Κυρίως σε ηγεμονικό κύρος και αξιοπιστία συμμαχιών και διεθνούς ασφάλειας.

ΦΩΤΟ@DISCOVERARTA.GR