Κέρκυρα: Η ακριβή διαχείριση των απορριμμάτων, τα δομικά αδιέξοδα και τι θα μπορούσε να αλλάξει

Η Κέρκυρα έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια στην ακριβότερη μεγάλη περίπτωση δήμου στην Ελλάδα στη διαχείριση απορριμμάτων. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην εικόνα των κάδων ή στην αποκομιδή, αλλά αφορά σε ένα ολόκληρο μοντέλο λειτουργίας που συνδυάζεται η διαχρονικά κακή διοίκηση, με ό, τι συμπεριλαμβάνεται στον χαρακτηρισμό, πολιτικό και υπηρεσιακό, η νησιωτικότητα, η υψηλή τουριστική πίεση, η εποχικότητα των φορτίων, η χαμηλή ανακύκλωση, οι ακριβές εργολαβίες, η εξαγωγή εντέλει μεγάλου φορτίου σύμμεικτων απορριμμάτων και η χρόνια διοικητική υποστελέχωση.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, τα έξοδα καθαριότητας διαμορφώθηκαν περίπου στα 16,9 εκατ. ευρώ το 2022, στα 20,8 εκατ. ευρώ το 2023 και στα 22,7 εκατ. ευρώ το 2024. Ο ίδιος ο δήμος υποστήριξε ότι τα ανταποδοτικά έσοδα δεν επαρκούσαν πλέον για να καλύψουν το κόστος, παρουσιάζοντας μεγάλα ελλείμματα ως βασικό επιχείρημα για τις αυξήσεις των δημοτικών τελών. Πηγή: https://corfu.gr/dhmarxos-h-alhtheia-gia-ta-dhmotika-telh-kathariothtas/

Το πραγματικό κόστος δεν προκύπτει μόνο από τη μεταφορά. Η αλυσίδα περιλαμβάνει την αποκομιδή μέσα στο νησί, τη μεταφόρτωση και συμπίεση των απορριμμάτων, τη θαλάσσια μεταφορά προς Ηγουμενίτσα, τη χερσαία μεταφορά στην Ήπειρο ή αλλού, την επεξεργασία σε Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων, την τελική διάθεση του υπολείμματος και το τέλος ταφής. Η συμφωνία του 2026 με τις εγκαταστάσεις της Ηπείρου προβλέπει έως 22.500 τόνους απορριμμάτων με χρέωση περίπου 105 ευρώ ανά τόνο μόνο για επεξεργασία και τελική διάθεση. Πηγή: https://www.epiruspost.gr/22-500-tonoi-skoypidia-apo-tin-kerkyra-tha-me/

Παράλληλα, στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν το 2025 ανέφεραν ότι μόνο η μεταφορά απορριμμάτων εκτός Κέρκυρας κόστιζε περίπου 6,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Πηγή: https://corfutvnews.gr/kerkyra-neo-apokalyptiko-engrafo-gia-to-kostos-tis-apokomidis-kai-metaforas-ton-aporrimmaton/

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το συνολικό πραγματικό κόστος για κάθε τόνο σύμμεικτων απορριμμάτων στην Κέρκυρα εκτιμάται περίπου στα 300 έως 340 ευρώ ανά τόνο. Η αποκομιδή με ιδιώτη κυμαίνεται περίπου στα 90 έως 112 ευρώ ανά τόνο, η μεταφόρτωση και τα logistics στα 15 έως 25 ευρώ, το θαλάσσιο και χερσαίο μεταφορικό σκέλος σε πολύ υψηλά επίπεδα, η επεξεργασία στη ΜΕΑ περίπου στα 105 ευρώ ανά τόνο και το τέλος ταφής περίπου στα 35 έως 45 ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα ακριβότερα -αν όχι το ακριβότερο- μοντέλα διαχείρισης απορριμμάτων στην Ελλάδα.

Η σύγκριση με έναν μεγάλο ηπειρωτικό δήμο δείχνει το μέγεθος της διαφοράς. Στην Πάτρα, σύμφωνα με στοιχεία του ΣΥΔΙΣΑ Αχαΐας και δημοσιεύματα, το σημερινό κόστος κινείται περίπου στα 40 έως 70 ευρώ ανά τόνο και εκτιμάται ότι με τη λειτουργία της ΜΕΑ Φλόκα θα διαμορφωθεί περίπου στα 95 έως 100 ευρώ ανά τόνο. Πηγές: https://pelop.gr/achaia-sta-kagkela-oi-dimoi-gia-to-telos-tafis-aporrimmaton-poso-tha-plironei-i-patra/  και https://www.aftodioikisi.gr/ota/dimoi/dimos-patreon-diatirei-to-rekor-chamilon-telon-apallasei-nea-katigoria-dimoton/

Η διαφορά δείχνει ότι το βασικό πρόβλημα της Κέρκυρας δεν είναι μόνο η αποκομιδή, αλλά το συνολικό υπόδειγμα διαχείρισης και logistics.

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης βρέθηκε και η εργολαβία αποκομιδής της εταιρείας ENACT. Η βασική σύμβαση προέβλεπε αποκομιδή 36.000 τόνων με συνολικό κόστος περίπου 4,03 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 112 ευρώ ανά τόνο με ΦΠΑ. Πηγή: https://www.kerkyrasimera.gr/pali-me-idioti-apokomidi-skoypidion-sto-dimo-kentr-kerkyras/

Με βάση εκτιμήσεις που προκύπτουν από αντίστοιχα οργανωμένα δημοτικά συστήματα, η αποκομιδή θα μπορούσε θεωρητικά να κινηθεί περίπου στα 55 έως 80 ευρώ ανά τόνο αν γινόταν με πλήρως οργανωμένη δημοτική υπηρεσία. Ωστόσο, ακόμη και τότε, το μεγάλο κόστος της εξαγωγής απορριμμάτων θα παρέμενε.

Ένα διαφορετικό μοντέλο θαλάσσιας μεταφοράς θα μπορούσε επίσης να αλλάξει μέρος της εικόνας. Σήμερα τα απορρίμματα μεταφέρονται μέσω του κανονικού ακτοπλοϊκού συστήματος, με νταλίκες που χρησιμοποιούν τα συμβατικά ferry boat. Ένα μοντέλο ειδικής νυχτερινής γραμμής, με σταθερό Ro-Ro logistics, πολυετείς συμβάσεις και πιθανή κρατική επιδότηση, θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει σημαντικά τα κόστη μεταφοράς, τους χρόνους αναμονής και τις αστοχίες logistics. Η πιθανή εξοικονόμηση από έναν συνδυασμό οργανωμένης δημοτικής αποκομιδής και ειδικής θαλάσσιας μεταφοράς εκτιμάται περίπου σε 1,6 έως 2,9 εκατ. ευρώ ετησίως.

Η ανακύκλωση αποτελεί ίσως τον πιο κρίσιμο αλλά και πιο υποτιμημένο παράγοντα της οικονομικής εξίσωσης. Στην Κέρκυρα η ανακύκλωση δεν είναι μόνο περιβαλλοντική πολιτική αλλά άμεσο εργαλείο μείωσης κόστους. Κάθε τόνος που δεν γίνεται σύμμεικτο απόρριμμα δεν πληρώνει ferry, μεταφορά, ΜΕΑ και τέλος ταφής. Σήμερα το πραγματικό ποσοστό ανακύκλωσης στην Κεντρική Κέρκυρα εκτιμάται περίπου στο 8 έως 12%, ενώ στην Πάτρα περίπου στο 12 έως 18%. 

Πηγές: https://corfu.gr/statistika-stoixeia-aporrimmatwn/ -  https://www.mncnorthcorfu.gr/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CF%86%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AE%CF%82/

και https://www.raaey.gr/apovlita/wp-content/uploads/2025/08/No-06.2025_%CE%A3%CE%A5%CE%94%CE%99%CE%A3%CE%91-%CE%91%CE%A7%CE%91%CE%99%CE%91%CE%A3_%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF.pdf

Αν η Κέρκυρα ανέβαζε την ανακύκλωση από το 10% στο 20%, (σ.σ. 50% υποσχόταν πως θα την άφηνε η διοίκηση Υδραίου) η πιθανή εξοικονόμηση θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 1,4 εκατ. ευρώ ετησίως. Με ποσοστά κοντά στο 30%, το οικονομικό όφελος θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 2,5 έως 3 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα απορρίμματα έχει επίσης έντονο ενδιαφέρον. Η διοίκηση της Μερόπης Υδραίου κατηγορήθηκε από την αντιπολίτευση ότι διατήρησε πολύ χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης και λειτούργησε κυρίως με λογική διαχείρισης κρίσης. Στοιχεία που επικαλούνταν αντιπολιτευόμενες παρατάξεις μιλούσαν για πραγματική ανακύκλωση περίπου 4,5 έως 6%. 

Πηγές: https://enimerosi.com/news/82011/Foni-Kerkuras-Ligotero-apo-10-ulopoiisi-ton-uposxeseon-Udraiou-gia-ta-aporrimmata  και https://corfuchannel.com/%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CF%85%CF%83%CF%84%CF%85%CF%87%CF%8E%CF%82-%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF/

Ο Στέφανος Πουλημένος εξελέγη υποσχόμενος πιο οργανωμένο σύστημα, περισσότερη δημοτική διαχείριση και ενίσχυση της ανακύκλωσης. Ωστόσο, ως διοίκηση συνέχισε τις εργολαβίες, διατήρησε την εξάρτηση από την εξαγωγή υψηλού ποσοστού σύμμεικτων, με ό, τι αυτό συνεπάγεται, και οδήγησε αναπόδραστα έτσι την υπόθεση στην ανάγκη μεγάλων αυξήσεων ανταποδοτικών τελών. Πιστώνεται ότι σταθεροποίησε τη μεταφορά απορριμμάτων και εξασφάλισε συμφωνίες με Ήπειρο και άλλες περιοχές γι' αυτήν.

Πηγές: https://www.ertnews.gr/perifereiakoi-stathmoi/kerkira/kerkyra-den-isoskelizontai-ta-esoda-eksoda-tis-kathariotitas-para-tin-ayksisi-ton-telon/ και https://corfuchannel.com/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B3%CE%BC%CE%AE-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%AD%CF%81%CE%BA%CF%85%CF%81%CE%B1-%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%B3%CF%81/

Πίσω όμως από τις εργολαβίες, τις ΜΕΑ και τα ανταποδοτικά τέλη, υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα: η ίδια η οργάνωση της υπηρεσίας καθαριότητας. Η Κέρκυρα διοικείται και λειτουργεί εδώ και χρόνια «ερασιτεχνικά» με υποστελέχωση, χωρίς ειδικούς επικεφαλής, με ελλείψεις οδηγών, γηρασμένο στόλο, αδύναμη τεχνοκρατική διοίκηση και εξαιρετικά βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο εργάτες αποκομιδής, αλλά ιεραρχία εξειδικευμένων μηχανικών και logistics managers, fleet managers, GIS operators, περιβαλλοντικά στελέχη και data analysts.

Η υπηρεσία καθαριότητας ενός μεγάλου νησιωτικού δήμου δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί σαν παραδοσιακό δημοτικό συνεργείο. Χρειάζεται να λειτουργεί σαν σύγχρονο logistics hub και περιβαλλοντική υποδομή. Για περίπου 70.000 τόνους απορριμμάτων ετησίως, ένα οργανωμένο μοντέλο θα απαιτούσε περίπου 205 έως 290 εργαζόμενους βασικού κορμού και συνολικά 280 έως 380 άτομα στην τουριστική αιχμή, μαζί με σύγχρονο στόλο, ΣΜΑ, συστήματα συμπίεσης, fleet management και 24ωρο dispatch center.

Το συμπέρασμα είναι ότι το πρόβλημα της Κέρκυρας δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι ταυτόχρονα περιβαλλοντικό, διοικητικό, μεταφορικό, οργανωτικό και βαθιά οικονομικό. Η δημόσια συζήτηση περιορίζεται συχνά στη ΜΕΑ, όμως η πραγματική μεταρρύθμιση αφορά στο συνολικό λειτουργικό υπόδειγμα της καθαριότητας: τη στελέχωση, την ανακύκλωση, τη διαλογή στην πηγή, τα logistics, τη θαλάσσια μεταφορά και τη δυνατότητα ενός νησιωτικού δήμου να λειτουργεί ως σύγχρονη υπηρεσία περιβαλλοντικής διαχείρισης. Χωρίς αυτή τη συνολική αλλαγή, ακόμη και οι νέες υποδομές δύσκολα θα μειώσουν δραστικά το κόστος και τα ανταποδοτικά τέλη.